Jan Matejko
Αυτός είναι ο πιο διάσημος πίνακας στην Πολωνία
Η μάχη του Γκρούνβαλντ απεικονίζει την τελευταία φάση της μάχης που διεξήχθη στα πεδία του Γκρούνβαλντ στις 15 Ιουλίου 1410, ανάμεσα στις ενωμένες πολωνικές, λιθουανικές και ρουθηνιανικές δυνάμεις και το Τευτονικό Τάγμα, το οποίο υποστηριζόταν από Δυτικοευρωπαίους ιππότες. Φυσικά, η Πολωνία κέρδισε αυτή τη μάχη.
Ως μία από τις μεγαλύτερες μάχες στη Μεσαιωνική Ευρώπη, συγκαταλέγεται στα πιο σημαντικά γεγονότα της ιστορίας της Πολωνίας. Ως αποτέλεσμα του θριάμβου των πολωνικών όπλων, η δύναμη των Τευτόνων Ιπποτών στην Πρωσία καταστράφηκε. Για τον Ματέικο, διακεκριμένο ζωγράφο ιστορικών θεμάτων που θεωρούσε την τέχνη του μέσο ζωτικής σημασίας για την δημιουργία και διατήρηση της εθνικής ταυτότητας κατά τη διάρκεια των δυσκολιών της Περιόδου των Διαμελισμών, το θέμα έγινε όχημα για τη μετάδοση ενός σύγχρονου μηνύματος. Ήταν, στην πραγματικότητα, η εποχή της εντατικοποιημένης πολιτικής εκγερμανισμού που επέβαλε ο καγκελάριος Ότο φον Μπίσμαρκ εναντίον των Πολωνών του Πρωσικού Διαμελισμού, καθώς και της σκληρής πολιτικής εκρωσισμού και των καταστολών μετά την Εξέγερση του Ιανουαρίου ενάντια στον Ρωσικό Διαμελισμό.
Ο Ματέικο οραματίστηκε τη σύνθεση με τέτοιο τρόπο ώστε να μεταφέρει τον θεατή στο ίδιο το κέντρο της θυελλώδους μάχης.Στο κέντρο, βλέπουμε τον Μέγα Δούκα της Λιθουανίας Βυτάουτας τον Μέγα, ο οποίος απεικονίζεται με κόκκινη ενδυμασία και με τα χέρια υψωμένα με μια χειρονομία δύναμης και θριάμβου. Καθώς η φιγούρα του τραβάει ιδιαίτερα την προσοχή, πολλοί λανθασμένα τον περνούν για τον Βασιλιά Βλάντισλαβ Γιαγκιέλο. Η ταυτοποίηση της φιγούρας ως Βυτάουτας ο Μέγας υποστηρίζεται από την κλειστή πριγκιπική μίτρα που κοσμεί το κεφάλι του. Ο Βλάντισλαβ, ο βασιλιάς της Πολωνίας απεικονίζεται πιο βαθιά στον πίνακα, στην πάνω δεξιά γωνία του. Κάθεται πάνω σε ένα άλογο, φορώντας ασημένια πανοπλία και περιστοιχισμένος από τους φρουρούς του. Η απόφασή του να μη συμμετάσχει στη μάχη, αντίθετα με τα έθιμα της εποχής, του επέτρεψε να εκτελέσει μια επιτυχημένη στρατηγική. Την μοίρα του Μεγάλου Μαγίστρου του Τευτονικού Τάγματος Ούλριχ φον Γιούνγκινγκεν μπορούμε να την παρατηρήσουμε στο προσκήνιο. Αμύνεται ενάντια στην επίθεση πεζικάριων. Ένας από τους πεζικάριους φοράει μια ιδιαίτερα εντυπωσιακή στολή, δηλαδή την ενδυμασία του δήμιου, ενώ κρατάει στα χέρια του τη Λόγχη του Αγίου Μαυρικίου, ένα από τα πιο εξέχοντα σύμβολα της βασιλικής εξουσίας στην Πολωνία (ένα κειμήλιο που δωρίστηκε στον Μπόλεσλαφ τον Γενναίο από τον Όθωνα Γ' κατά τη διάρκεια του Συνεδρίου του Γκνιέζνο). Πρόκειται για μια αλληγορική σκηνή που έχει ως στόχο να γεννήσει την ελπίδα για την υπέρβαση και τη συντριβή των εχθρών της Πολωνίας. Σηματοδοτεί επίσης την προδοσία των ιδανικών και της πολιτικής του Όθωνα Γ' από τους Τευτόνες Ιππότες, ο οποίος κάποτε έβλεπε έναν σύμμαχο στο πρόσωπο του Πολωνού ηγεμόνα. Στη δεξιά πλευρά του καμβά, μπορούμε να αναγνωρίσουμε τον Μαύρο Ιππότη Ζαβίσα Τσάρνι με έναν μπλε μανδύα, να επιτίθεται με τη λόγχη του. Θεωρείται ευρέως ότι ενσαρκώνει το ιδανικό του μεσαιωνικού ιππότη. Πολλές από τις φιγούρες αναπαριστούν ιππότες που, πράγματι, πολέμησαν στα πεδία του Γκρούνβαλντ.
Καθώς ο πίνακας είναι τεράστιος και με πολλές λεπτομέρειες, σου συνιστούμε ανεπιφύλακτα να τον ανοίξεις σε πλήρη οθόνη για να μπορείς να ζουμάρεις σε όλες τις λεπτομέρειες :)