Θάνατος Αυτοκράτορας

Το 1887, η Γερμανίδα καλλιτέχνις Ερμιόνε φον Πρόισεν δημιούργησε αυτόν τον μνημειώδη Συμβολιστικό πίνακα, που την έκανε διάσημη σχεδόν εν μία νυκτί, όχι μόνο εξαιτίας του θέματός του, αλλά και λόγω του σκανδάλου που ακολούθησε.

 

Στο κέντρο της σύνθεσης δεσπόζει ο ίδιος ο Θάνατος: ένας σκελετός ντυμένος ως ηγεμόνας, τυλιγμένος με έναν μεγαλοπρεπή πορφυρό μανδύα, διακοσμημένο με ερμίνα. Ένα σιδερένιο στέμμα με αιχμηρές απολήξεις ακουμπά στο κρανίο του. Με το ένα χέρι ο Θάνατος στηρίζεται σε ένα ξίφος, ενώ με το άλλο ανατρέπει έναν περίτεχνο θρόνο. Ένα πολύτιμο στέμμα έχει ήδη πέσει στο δάπεδο, ενώ το πόδι του πατά σταθερά επάνω σε μια υδρόγειο σφαίρα. Το μήνυμα είναι σαφές: κανένας πλούτος, καμία δύναμη και καμία επίγεια εξουσία δεν μπορεί να ξεφύγει από τον θάνατο. Εδώ ο Θάνατος παρουσιάζεται ως ο υπέρτατος αυτοκράτορας, ο κυρίαρχος ολόκληρου του κόσμου.

 

Όταν η φον Πρόισεν υπέβαλε τον πίνακα στην έκθεση της Ακαδημίας του Βερολίνου το 1887, η κριτική επιτροπή τον απέρριψε. Το πρόβλημα, όπως φαίνεται, δεν ήταν η ίδια η μορφή του Θανάτου, αλλά ο πιθανός συμβολισμός του. Η Ακαδημία φοβόταν ότι το έργο θα μπορούσε να ερμηνευθεί ως υπαινιγμός προς τον Πρώσο αυτοκράτορα Γουλιέλμο Α΄, που τότε ήταν ενενήντα ετών. Η φον Πρόισεν εξασφάλισε μάλιστα δήλωση ότι ο ίδιος ο αυτοκράτορας δεν είχε καμία αντίρρηση για το έργο, ωστόσο η επιτροπή επέμεινε στην άρνησή της να το εκθέσει.

 

Η καλλιτέχνις αντέδρασε έξυπνα. Αντί να αποδεχθεί την απόφαση της Ακαδημίας, νοίκιασε ένα χώρο στο Βερολίνο και εξέθεσε η ίδια τον πίνακα, με εισιτήριο για τους επισκέπτες. Στο μεταξύ, οι εφημερίδες είχαν ήδη αρχίσει να δημοσιεύουν άρθρα για τη διαμάχη, και η ανεξάρτητη αυτή έκθεση έγινε το θέμα της ημέρας. Πλήθη επισκεπτών συνέρρεαν για να δουν τον απαγορευμένο πίνακα, οι κριτικοί επιχειρηματολογούσαν για την απόφαση της Ακαδημίας και η τριαντατριάχρονη καλλιτέχνις βρέθηκε ξαφνικά στο επίκεντρο της πολιτιστικής ζωής του Βερολίνου.

 

Χάρη στην Παλαιά Εθνική Πινακοθήκη του Βερολίνου, μπορούμε σήμερα να σας παρουσιάσουμε το έργο Θάνατος Αυτοκράτορας, καθώς εκτίθεται στο πλαίσιο της έκθεσης Σκάνδαλο! Η Ερμιόνε φον Πρόισεν και ο "Θάνατος Αυτοκράτορας" που θα διαρκέσει έως τις 15 Νοεμβρίου 2026.

Δεν είναι εντυπωσιακή αυτή η ιστορία; Αν θέλετε να μάθετε περισσότερα για το πώς μπορεί η τέχνη να μας εκπλήσσει, να μας προβληματίζει και να εγείρει ερωτήματα παρακολουθείστε το δωρεάν διαδικτυακό μας μάθημα Πώς να αντιλαμβάνεστε την Τέχνη!  :)