Leonardo da Vinci
Azize Anne ve Vaftizci Aziz Yahya ile Bakire Meryem ve Çocuk (alışılageldiği ismiyle Burlington House Taslağı) Leonardo da Vinci'nin büyük bir çizimidir. Boyutundan ve biçiminden, bir tablonun taslağı olacak şekilde kullanılmak istendiğini anlaşılmakla birlikte Leonardo'ya ait günümüze kadar gelmiş hiçbir çalışmaya bizzat kaynaklık da etmemiştir, Fransa kralı XII. Louis'nin kaybolan ya da hiç hayata geçirilmeyen bir siparişine tertip için yapılmış olabilir. Leonardo'ya ait günümüze kadar gelmiş tek büyük boyutlu çizimdir.
Konu, 15. yüzyıl Floransa resimlerinde rağbet gösterilen iki temayı harmanlar: Vaftizci Yahya ile Bakire Meryem ve Çocuk ile Azize Anne ile Bakire Meryem ve Çocuk. Kompozisyon fevkalade karmaşıktır. İki kadının dizi farklı yönlere bakar, Mary'nin dizi çerçevenin dışına çıkarak sola dönerken gövdesi birden sağa dönerek dolambaçlı, kıvrımlı bir hareket meydana getirir. Alt gövdelerinden farklı yönlere ayrılsalar dahi yüz yüze gelerek birbirlerini o kadar inceden inceye taklit ederler ki üst gövdeleri tek bir biçimi paylaşıyormuşçasına adeta bütünleşir. Bu burkulma hareketi, annesinin neredeyse yatay konumda tuttuğu ve kendi ekseninde dönen -belden aşağısı yukarıya, belden yukarısı aşağıya- Çocuk İsa'ya da akseder.
Bu iki çift baş özenle hazırlanmıştır: İsa'daki bakış ile aydınlatma annesininkini, Vaftizci Yahya'nınki ise Azize Anne'ninkini yansıtır. Karşılıklı bakışlarda sessiz bir oyun sahnelenir. Anne, sevgiyle Meryem'e gülümseyerek belki de tüm kuşaklarca kutsandığını dile getirilen kişiyi onurlandırır; Meryem, elini kendinden büyük kuzeni Yahya'yı kutsamak üzere kaldırmış İsa'yı izler; Yahya büyük olmasına rağmen İsa'nın lütfunu ağırbaşlılıkla kabul ederek gelecekteki "çarıklarının bağcıklarını çözmeye bile değmem" sözlerine delalet eder. Anne'nin çocukların başları yakınında yukarı kaldırarak cenneti gösteren işaret parmağı - Leonardo'nun Son Akşam Yemeği ve Vaftizci Aziz Yahya tablolarına akseden o özgün, belirsiz hareket- bu lütfun asıl kaynağına işaret ediyor gibidir.
Not: Leonardo da Vinci'nin tamamlanmamış eserlerini keşfetmeye ne dersiniz? İtalyan üstada dair daha fazla makale için aşağıdaki metinlere bakabilirsiniz.