Καθιστή νεαρή γυναίκα με κεχριμπαρένιο κολιέ

Στον σημερινό πίνακα, ο Ανρί Ματίς εξερευνά μια σειρά αντιθέσεων–μεταξύ ζωγραφικής και σχεδίου, χρώματος και σκιάς, αυθορμητισμού και δομής–που χαρακτήριζαν το έργο του αλλά και τη μοντέρνα γαλλική ζωγραφική στις αρχές της δεκαετίας του 1940. Στις 7 Ιουνίου 1942, ο Ματίς έγραψε στον γιο του, έμπορο τέχνης Πιερ Ματίς, εκφράζοντας την επιθυμία του να φέρει στη ζωγραφική την ίδια αμεσότητα και ενότητα που είχε καταφέρει στο σχέδιο–«χωρίς αντίφαση». Ενώ πίστευε πως τα πρόσφατα σχέδιά του Thèmes et variations απέδιδαν την αίσθηση και το συναίσθημα με ελευθερία, φοβόταν πως οι πίνακές του έχαναν αυτήν την αμεσότητα εξαιτίας των σχολαστικά ενορχηστρωμένων, επίπεδων επιφανειών χρώματος.

Η Καθιστή νεαρή γυναίκα με κεχριμπαρένιο κολιέ ήταν μια προσπάθεια του Ματίς να επιλύσει αυτή την ένταση. Δουλεύοντας πάνω σε προηγούμενη στρώση χρώματος, εφάρμοσε κυρίως αραιωμένες χρωστικές με χαλαρή, εκφραστική πινελιά. Για παράδειγμα, οι ξανθές μπούκλες του μοντέλου διαμορφώθηκαν με πινελιές κίτρινου που σβήνουν μέσα σε ένα πράσινο υπόστρωμα και προβάλλονται στο μαύρο φόντο, δημιουργώντας μια δυναμική επιφάνεια γεμάτη κίνηση. Το μεγαλύτερο μέρος του πίνακα εκτελέστηκε alla prima–δηλαδή με μία μόνο πινελιά χωρίς διορθώσεις–αντανακλώντας την ταχύτητα και την αυτοπεποίθηση των σχεδίων του, αλλά αυτή τη φορά σε ελαιογραφία.

Σε αυτό το έργο, ο Ματίς επανεξετάζει επίσης τη σχέση μεταξύ σχεδίου και χρώματος. Απόδωσε το φόρεμα του μοντέλου με ζωντανές ραβδώσεις κόκκινου και κίτρινου χρώματος, ενώ χρησιμοποίησε λεπτές, καλλιγραφικές πινελιές μαύρου και βιολετί του κοβαλτίου–σχεδόν σαν να σχεδίαζε με μολύβι ή κάρβουνο–για να αποδώσει τις πτυχώσεις του. Αυτές οι πινελιές δημιουργούν μια οπτική ομοιοκαταληξία με τα στροβιλιστά αραβουργήματα που έχει χαράξει στο μαύρο φόντο, πιθανώς με τη λαβή πινέλου ή σπάτουλα. Με αυτόν τον τρόπο, ο Ματίς μεταμορφώνει το μαύρο πεδίο σε κάτι γραφιστικό και ρυθμικό, παρόμοιο με λινογραφία. Δεν λειτουργεί πλέον ως απλό κενό ή φόντο, αλλά μετατρέπεται σε μια ενεργή, φωτεινή επιφάνεια.

ΥΓ. Σε εμπνέει η δυναμική ζωγραφική του Ματίς; Το διαδικτυακό μας μάθημα Πώς να Κοιτάς την Τέχνη θα σε ξεναγήσει στα μυστικά της μοντέρνας τέχνης και πέρα από αυτήν, και θα σε βοηθήσει να μάθεις πώς να βλέπεις την τέχνη με διαφορετικό τρόπο.

ΥΓ'. Ένας από τους πατέρες της μοντέρνας τέχνης–ιδού ο Ανρί Ματίς μέσα από 10 εμβληματικούς πίνακές του!