Jan van der Heyden
Στο προσκήνιο, μια Βίβλος είναι ανοιχτή στη γνωστή φράση από τον Εκκλησιαστή: «Ματαιότης, ματαιοτήτων, τα πάντα ματαιότης». Σαν ένας αυστηρός καθηγητής που τονίζει το επιχείρημά του, το βιβλίο φαίνεται να αντιμετωπίζει τον θεατή άμεσα με το μήνυμά του: όλη η γήινη γνώση, ομορφιά και επίτευγμα είναι τελικά μάταια, γιατί ο θάνατος σβήνει όλα όσα συσσωρεύουμε.
Ζωγραφικά έργα αυτού του είδους–γνωστά ως νεκρές φύσεις vanitas–έχουν μακρά παράδοση. Αρχικά, χρησίμευαν ως ηθικές προειδοποιήσεις ενάντια στην υπερβολή και την απόλαυση, αλλά εδώ το πεδίο εφαρμογής τους είναι πολύ ευρύτερο. Τα αντικείμενα που απεικονίζονται συμβολίζουν το σύνολο της γήινης κουλτούρας, περιλαμβάνοντας όχι μόνο την πολυτέλεια, αλλά και τη διανόηση και τις ευγενείς φιλοδοξίες. Ένας ανοιχτός άτλας του Βίλεμ Μπλάου θυμίζει τις ρίζες της ολλανδικής εξερεύνησης και τη γέννηση της Δημοκρατίας, ξεκινώντας από την πρώτη νίκη στον Πόλεμο της Ανεξαρτησίας στο Μπέργκεν. Από εκεί, η σύνθεση ανατρέχει στην παγκόσμια εμβέλεια του ολλανδικού εμπορίου: ένα τουρκικό χαλί, κινέζικο μετάξι και πορσελάνη, ιαπωνικά όπλα, ακόμη και ένα ταριχευμένο αρμαντίλο από τη Νότια Αμερική.
Η κλασική κουλτούρα–το θεμέλιο του ευρωπαϊκού πολιτισμού–είναι επίσης παρούσα. Πάνω από το τζάκι εμφανίζεται η τραγωδία της Διδώ, ενώ μια εικόνα της Μινέρβα κοσμεί το γερμανικό ντουλάπι, συμβολίζοντας τη σοφία και τη μάθηση. Οι υδρόγειος και η ουράνιος σφαίρες ανυψώνουν τη σύνθεση σε μια παγκόσμια κλίμακα, υποδηλώνοντας την απεραντοσύνη της ανθρώπινης γνώσης τόσο στη γη όσο και στους ουρανούς.
Ο Βαν ντερ Χέιντεν ζωγράφισε αυτό το περιεκτικό έργο στο βάθος των 75 ετών, το έτος του θανάτου του. Το μήνυμα του έργου είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με την επίγνωση του τέλους της ζωής που πλησιάζει.
Να έχεις μια υπέροχη Κυριακή!
ΥΓ. Μπορείς να μαντέψεις τί συμβολίζουν ο άτλας και οι σφαίρες; Αυτά τα αντικείμενα χρησιμοποιούνταν συχνά στην ολλανδική τέχνη, συμπεριλαμβανομένων δύο συναρπαστικών πορτρέτων επιστημόνων του Βερμίρ!