Katarzyna Kobro
Η Καταζίνα Κόμπρο ήταν γλύπτρια και θεωρητικός της τέχνης, μία από τις πιο πρωτοποριακές και σημαντικές μορφές της μεσοπολεμικής πρωτοπορίας στην Πολωνία. Επηρεασμένη από τον Κονστρουκτιβισμό, απέρριψε τις έννοιες του αισθητισμού, του ατομικισμού και της υποκειμενικότητας, προτείνοντας αντίθετα την απόλυτη αντικειμενικότητα της μορφής. Κύριος στόχος της ήταν η δημιουργία ενός αφηρημένου έργου τέχνης που να βασίζεται σε καθολικές και αντικειμενικές αρχές, οι οποίες προέκυπταν μέσα από τον πειραματισμό και την ανάλυση του χώρου. Τα γλυπτά της συγκαταλέγονται στα σημαντικότερα επιτεύγματα της πρωτοποριακής τέχνης. Σε διάλογο με το έργο του Καζίμιρ Μαλέβιτς και του Ζορζ Βαντόνγκερλο, ανέπτυξε μια πρωτότυπη προσέγγιση σχετικά με τη λογική της σύνθεσης του χώρου, η οποία ενδέχεται να επηρέασε και την αρχιτεκτονική σκέψη.
Άφησε σχετικά μικρό αριθμό έργων, που όμως έχουν σπουδαία καλλιτεχνική σημασία. Μετά τον θάνατό της, μέρος του έργου της χρειάστηκε να ανακατασκευαστεί, ώστε να γίνει πλήρως αντιληπτή η πρωτοτυπία και η τόλμη των ιδεών της. Ορισμένα έργα της–κυρίως τα πρώιμα–έχουν χαθεί και είναι γνωστά μόνο από φωτογραφίες ή αρχειακές πηγές. Τα λιγοστά έργα της που σώζονται σήμερα φυλάσσονται κυρίως στο Μουσείο Τέχνης του Λοτζ, και παρουσιάζουμε το σημερινό έργο χάρη σε αυτό το υπέροχο μουσείο.
Σε ένα κείμενό της για την έννοια της χωρικότητας στη σύγχρονη γλυπτική, που δημοσιεύτηκε το 1929 στο περιοδικό Europa (τεύχος 2), η Καταζίνα Κόμπρο έγραφε: «…Η γλυπτική δεν είναι τίποτε άλλο παρά η διαμόρφωση της μορφής μέσα στον χώρο… αποτελεί μέρος του περιβάλλοντος χώρου της… Ένα γλυπτό εισέρχεται στον χώρο και ο χώρος εισέρχεται με τη σειρά του σε αυτό… Καθώς ενώνεται με τον χώρο, η νέα γλυπτική οφείλει να αποτελεί το πιο συμπυκνωμένο και ουσιώδες τμήμα του.» Σύμφωνα με την Κόμπρο, η γλυπτική, όπως και η αρχιτεκτονική, θα έπρεπε να υπακούει σε ένα ορθολογικά οργανωμένο σύστημα κατασκευής και σε έναν καθολικό κανόνα σύνθεσης. Με αυτόν τον τρόπο θα πλησίαζε περισσότερο το όραμα της αρχιτεκτονικής του μέλλοντος. Οι συνθέσεις από γραμμές, επίπεδα και χρώματα του Νεοπλαστικισμού διαμόρφωναν μια νέα πραγματικότητα, βασισμένη στους κανόνες της τέχνης–κανόνες που διέπουν την ενότητα των ρυθμών, των διαστάσεων και των διαιρέσεων. Η οργάνωση του χώρου θα έπρεπε να προκύπτει από τη γλυπτική, αλλά ταυτόχρονα να οργανώνει και άλλους τομείς της ζωής, καθώς και την ίδια την πραγματικότητα.
ΥΓ. Η Κόμπρο πίστευε ότι η αφαίρεση μπορούσε να μεταμορφώσει όχι μόνο τη γλυπτική, αλλά και την ίδια την εμπειρία του χώρου. Μια ανάλογη πρωτοποριακή προσέγγιση συναντάμε και στο έργο Ομάδα Χ, Εικονοστάσιο αρ. 1 της Χίλμα αφ Κλιντ, που είναι διαθέσιμο και σε υψηλής ποιότητας μουσειακή εκτύπωση.
ΥΓ'. Μπορείς να αναγνωρίσεις αυτές τις γλύπτριες; Τέσταρε τις γνώσεις σου στο κουίζ μας!