Katarzyna Kobro
Katarzyna Kobro was beeldhouwster en kunsttheoretica, en een van de meest vooruitstrevende en vooraanstaande kunstenaars uit de Poolse avant-garde van het interbellum. Onder invloed van het constructivisme verwierp zij de concepten van esthetisme, individualisme en subjectivisme. In plaats daarvan stelde zij het absolute objectivisme van de vorm voorop. Haar voornaamste doel was het creëren van een abstract kunstwerk, gebaseerd op universele en objectieve regels die zij ontdekte door middel van experimenten en ruimtelijke analyse. Haar beeldhouwwerk wordt beschouwd als een van de belangrijkste verwezenlijkingen van de avant-garde. In relatie met het werk van Kazimir Malevich en Georges Vantongerloo biedt het een heel eigen visie op hoe ruimte logisch kan worden opgebouwd, wat destijds ook een invloed kan hebben gehad op de architectuur.
Ze liet qua omvang een relatief klein oeuvre na, maar wel een van grote artistieke betekenis. Na haar dood moest een deel ervan worden gereconstrueerd om het innovatieve en gedurfde karakter van haar ideeën naar waarde te kunnen schatten. Sommige werken – voornamelijk de vroegste – zijn verloren gegaan en zijn alleen bekend via foto- of documentatiemateriaal. Het kleine aantal bewaard gebleven werken bevindt zich grotendeels in het Kunstmuseum in Łódź, en we presenteren het werk van vandaag dankzij dit geweldige museum.
In een tekst over het concept van ruimtelijkheid in de hedendaagse beeldhouwkunst, gepubliceerd in 1929 (Europa, nr. 2), schreef Katarzyna Kobro: “… Beeldhouwkunst is niets anders dan het boetseren van vorm in de ruimte... zij maakt deel uit van de ruimte die haar omringt... Een sculptuur treedt de ruimte binnen, en de ruimte treedt op haar beurt het kunstwerk binnen... Door deze versmelting met de ruimte moet de nieuwe sculptuur daar het meest verdichte en essentiële deel van worden.” Volgens Kobro moet beeldhouwkunst, net als architectuur, onderworpen worden aan een passend constructiesysteem en aan universele compositieregels. Op die manier sluit het meer aan bij de visie van de architectuur van de toekomst. Composities van lijnen, vlakken en neoplastische kleuren vormen een nieuwe realiteit gebaseerd op de regels van de kunst – regels die de eenheid van ritmes, dimensies en indelingen bepalen. De organisatie van de ruimte moet voortkomen uit de beeldhouwkunst, maar zou zelf ook andere gebieden van het leven en de werkelijkheid ordenen.
PS Kobro geloofde dat abstractie niet alleen de beeldhouwkunst, maar ook de manier waarop we ruimte ervaren volledig kan transformeren. Een soortgelijke visionaire benadering is te vinden in Group X, Altarpiece No. 1 van Hilma af Klint, nu verkrijgbaar als kunstdruk van museumkwaliteit.
PPS Herken je deze beeldhouwsters? Test jezelf in onze quiz!