Fernand Léger
Dzięki ostro zarysowanym formom oraz spłaszczonym powierzchniom kolorów i wzorów, obraz Martwa natura ukazuje wizualną energię śmiałych, nowoczesnych martwych natur Fernanda Légera z okresu jego dojrzałości twórczej. Namalowany w 1927 roku obraz odzwierciedla jego nieustanne zaangażowanie w puryzm, estetykę propagowaną przez Le Corbusiera i Amédée Ozenfanta, która opowiadała się za klarownością, logiką i racjonalnym porządkiem w dążeniu do trwałej sztuki zakorzenionej w nowoczesnym świecie materialnym. Zainteresowany tymi zasadami (szczególnie przekonaniem, że porządek ma fundamentalne znaczenie dla twórczości artystycznej), Léger zbliżył się do tego ruchu, współpracując z jego czasopismem L’Esprit Nouveau i współtworząc w 1924 roku wraz z Ozenfantem Académie de l’art moderne. Chociaż idee puryzmu miały duży wpływ na twórczość Légera, znalazły one szczególnie mocny wyraz w jego martwych naturach z połowy lat 20. XX wieku, w których artysta badał relacje między przestrzenią a skalą oraz między formami organicznymi a mechanicznymi poprzez starannie skonstruowane kompozycje.
W tych pracach Léger osiągnął równowagę architektoniczną, tworząc napięcie wizualne poprzez celowe zestawienie przedmiotów codziennego użytku. Czerpiąc inspirację z uprzemysłowionego świata miejskiego swoich czasów, artysta uprościł i wyodrębnił te formy, nadając im monumentalny charakter w niejednoznacznej przestrzeni płaszczyzny obrazu. W Martwej naturze Léger łączy grupę rozpoznawalnych elementów – sztuczną rybę, mechaniczny kątomierz i linijkę oraz kamienne popiersie kobiety o klasycznej fryzurze – w złożoną, wieloczęściową kompozycję. Podobna grupa pojawia się w dwóch innych obrazach z tego samego roku, w których również występują ryba i kątomierz, choć w odwróconych pozycjach. Tutaj ryba nabiera charakteru art déco dzięki czerwono-białej kratce, a umieszczona pośrodku linijka wprowadza motyw precyzyjnego pomiaru.
Kątomierz, zawieszony pod kątem rozwartym na środku płótna, tworzy kształt szewronu lub strzałki, który kieruje wzrok widza po całej kompozycji. Jego wyrazista geometria i rytmiczne, przypominające drabinę oznaczenia ostro kontrastują z delikatnie wymodelowanym popiersiem po prawej stronie — jedynym obiektem przedstawionym z subtelnymi przejściami światła i cienia. Umieszczona pomiędzy antyczną rzeźbą a wyraźnie nowoczesną przynętą wędkarską forma przypominająca strzałkę może sugerować koncepcyjne powiązanie między tradycją a nowoczesnym wzornictwem, wskazując, że zasady kształtujące jedno mogą również wpływać na drugie.
P.S. Odkryjcie więcej niezwykłych dzieł sztuki przedstawiających martwą naturę w naszym zestawie 50 pocztówek z jedzeniem i napojami — teraz dostępnym z 15% rabatem!
P.P.S. Kątomierz i linijka — ta martwa natura przedstawia narzędzia matematyczne w samym swoim centrum! Czy jesteście zdziwieni widząc te elementy na obrazie? Nie powinniście, ponieważ sztuka i matematyka są ze sobą ściśle powiązane!