Fernand Léger
Na prezentowanym dziś obrazie widzimy dwie elegancko ubrane kobiety pogrążone w osobistej rozmowie, pochylone ku sobie tak, że ich ciała są niemal stopione ze sobą. Jedna z postaci jest zwrócona bezpośrednio ku widzowi, druga prezentuje się z profilu, odwracając się jednocześnie ku towarzyszce, jakby zdradzała jej jakiś sekret. Choć otaczającą je przestrzeń ożywia charakterystyczna dla Légera gra wyrazistych kolorów i geometrycznych form – sugerująca starannie urządzone wnętrze z roślinami doniczkowymi i fortepianem – emocjonalny ciężar kompozycji spoczywa przede wszystkim na bliskiej interakcji kobiet, cichym potwierdzeniu ich bliskości i relacji.
Obraz ten znalazł się na przełomowej wystawie retrospektywnej Légera w Narodowym Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Paryżu jesienią 1949 roku, a wkrótce potem, po śmierci pierwszej żony artysty, Jeanne, został podarowany jego szwagierce, Yvette Lohy. Na odwrocie znajduje się dedykacja: „Dla Yvette, ku pamięci jej siostry Jeanne”, przez co dzieło staje się głęboko osobistym hołdem, który odzwierciedla niesłabnącą więź pomiędzy siostrami, więź, którą Léger obserwował nieprzerwanie przez 30 lat małżeństwa.
Namalowane w charakterystycznym dla Légera, figuratywnym stylu z początku lat 20. XX wieku Powiernice ukazują głęboką przemianę, jaka zaszła w sztuce tego artysty po I wojnie światowej. Po służbie na pierwszej linii frontu i trzyletniej przerwie od twórczości Léger powrócił do malarstwa z nową jasnością i przekonaniem. Uważał wojnę za ostateczne zerwanie z przeszłością i początek nowej, bezkompromisowo nowoczesnej rzeczywistości. Odrzucając dekoracyjne wyrafinowanie i nastrojową subtelność, postawił na czyste, scentralizowane kolory i monumentalną formę, przekonany, że w końcu znalazł język obrazów, którego szukał.
Zmiana ta zbiegła się z szerszym trendem znanym pod nazwą rappel à l’ordre – powojennym „powrotem do porządku”, który ogarnął sztukę europejską i promował jasność, strukturę i klasyczną powściągliwość. Choć Léger początkowo sprzeciwiał się wszystkiemu, co wydawało się spoglądać w przeszłość, wkrótce dostrzegł, że pewne aspekty tego ruchu mogą być zgodne z jego własnymi celami. Jego dzieła z początku lat 20. XX wieku stanowią syntezę tradycji i nowoczesności, łącząc klasyczną solidność z wizualnymi rytmami współczesnego życia.
P.S. Spójrzcie na te przepiękne portrety siostrzeństwa w sztuce!