Mors Imperator (Śmierć jako cesarz)

W 1887 roku niemiecka artystka Hermione von Preuschen stworzyła ten monumentalny obraz w stylu symbolistycznym, który niemal z dnia na dzień przyniósł jej sławę – nie tylko ze względu na to, co namalowała, ale także z powodu skandalu, jaki po tym nastąpił.

W centrum kompozycji stoi sama Śmierć: szkielet ubrany jak władca, owinięty wspaniałym purpurowym płaszczem obszytym gronostajem. Na jej czaszce spoczywa żelazna korona z ostrymi szpicami. Jedną ręką Śmierć opiera się o miecz, drugą przewraca ozdobny tron. Korona wysadzana klejnotami spadła już na podłogę, a jedna ze szkieletowych stóp spoczywa mocno na kuli ziemskiej. Przesłanie obrazu jest proste. Żadne bogactwo, władza ani ziemska potęga nie mogą uciec przed śmiercią. Tutaj Śmierć jest najwyższym cesarzem – władcą całego świata.

Kiedy von Preuschen zgłosiła obraz na wystawę Akademii Berlińskiej w 1887 roku, jury go odrzuciło. Problemem najwyraźniej nie była sama Śmierć, ale to, kogo widzowie mogliby uznać za postać, którą ona reprezentuje. Akademia obawiała się, że obraz może zostać zinterpretowany jako aluzja do cesarza pruskiego Wilhelma I, który miał wówczas 90 lat. Von Preuschen uzyskała nawet oświadczenie, że sam cesarz nie ma zastrzeżeń do dzieła, ale jury nadal odmówiło jego wystawienia.

Artystka zareagowała w genialny sposób. Zamiast pogodzić się z decyzją Akademii, wynajęła pomieszczenia w Berlinie i sama zorganizowała wystawę obrazu, pobierając od zwiedzających opłatę za wstęp. W tym czasie gazety zaczęły już donosić o kontrowersji, a niezależna wystawa stała się sensacją. Tłumy przybywały, by obejrzeć zakazany obraz, krytycy debatowali nad decyzją Akademii, a 33-letnia artystka nagle znalazła się w centrum berlińskiego życia kulturalnego.

Dzięki Alte Nationalgalerie w Berlinie możemy dziś zaprezentować obraz Mors Imperator, który jest obecnie pokazywany w ramach wystawy Skandal! Hermione von Preuschen i „Mors Imperator” do 15 listopada 2026 roku.

Czy ta historia nie jest niesamowita? Jeśli chcecie dowiedzieć się więcej o tym, jak sztuka potrafi nas zaskakiwać, prowokować i intrygować, zapraszamy na nasz bezpłatny kurs online Jak patrzeć na sztukę!  :)

P.S. Jeśli chcecie zobaczyć więcej obrazów, które są równie makabryczne, co fascynujące, zapraszamy do zapoznania się z tematem czaszek w sztuce!