Telefonda Otoportre

Wiktoria Goryńska (1902-1945) iki dünya savaşı arasındaki dönemde Varşova ahşap baskı okulunun en seçkin temsilcileri arasındaydı. Viyana'da doğmuş ve büyümüş sanatçı, çocukluğunu Birleşik Krallık'ta geçirdi; Viyana ve Varşova'da öğrenim gördü.

Goryńska'nın en meşhur ahşap baskısı olan Telefonlu Otoportre, sanatçıyı sivri yakalı bir Norveç kazağı içerisinde, bir elinde ahize, diğerinde ise kalem tutarken gösterir. Nesnelerin bu karışımı, sanatçının mesleğinden kazanç sağlayan, bağımsız ve kendi kendine yetebilen, bir erkeğin desteğine ihtiyaç duymayan biri olduğunu ima eder. Onu çizim tahtasından alıkoyan telefon, işiyle, sosyal hayatıyla ya da belki sporla ilgili olabilir. Açıkça hayatın pek çok yönüyle meşgul bir kadındır. Goryńska'nın romantik hayatına dair hiçbir şey bilinmez, görünüşe göre uzun bir ilişki asla kurmamıştır. Hayvanlara, özellikle de kedilere, beslediği derin sevgi, özel bir ilişkinin eksikliğini telafi etmiş gibidir. 

Bu modern etkin, bağımsız kadın imgesi, iki dünya savaşı arasındaki dönemin "kadın sanatı"na —spor, moda ya da doğa gibi temalara odaklanmıştır— dair genelgeçer kanıyı yansıtmaz. Aksine güncel, özgürleşmiş kadını betimler. Bununla birlikte Goryńska, anne babasının portrelerinin de gösterdiği gibi hayırlı bir evlat ve şaşmaz bir yurtseverdi. Aile yaşamından uzak durmadı; dahası, kadınları aralarında eskrim gibi alışılmadık bir seçeneğin de bulunduğu sporlarla ilgilenmeleri için cesaretlendirmesine rağmen dünya görüşü ilericiden çok tutucu gibiydi.

Sanatçı, İkinci Dünya Savaşı ile Polonya'nın Nazi işgali sırasında direnişte yer aldı. Başarısız Varşova Ayaklanması'ndan sonra geçici bir kampa gönderilerek buradan Ravensbrück toplama kampına sürüldü. Hayatını bu kampta kaybetti.  

Not: Hem modern hem de genellikle gizemli görünen erken dönem 20. yüzyıl ahşap baskılarının nedense büyüleyici bir yanı var. Felix Vallotton'un harikulade siyah ve beyaz baskı dünyasına adım atın!