Witold Wojtkiewicz
Κατά τη διάρκεια των αρκετών ετών που έζησε στην Κρακοβία, ο Βίτολντ Βοϊτκιέβιτς περνούσε πολύ χρόνο στην οικία του Στανίσουαφ και της Ελίζα Παρένσκι. Εκεί γνώρισε και τις κόρες τους: τη Μαρίνα, τη Σοφία, και την Ελίζα (γνωστή στην οικογένεια ως Λίζα). Ευφυείς, πολυμαθείς και κάπως εκκεντρικές, οι αδελφές έγιναν διάσημες μούσες του καλλιτεχνικού περιβάλλοντος του Πολωνικού Μοντερνισμού και απαθανατίστηκαν στη λογοτεχνία και τη ζωγραφική.
Η Λίζα Παρένσκα υπήρξε μια εύθραυστη και βασανισμένη μορφή. Ντροπαλή, ευαίσθητη και συναισθηματικά ασταθής, από νεαρή ηλικία αντιμετώπιζε έντονο κοινωνικό άγχος και κατέφυγε στο αλκοόλ και τη μορφίνη ως μέσο διαφυγής. Το 1910 παντρεύτηκε τον ποιητή Έντβαρντ Λεστσίνσκι· και οι δύο ήταν ψυχικά ευάλωτοι και ζούσαν σε έναν εκλεπτυσμένο, αποκομμένο κόσμο καλλιτεχνικής ευαισθησίας. Με την πάροδο του χρόνου, η Λίζα στράφηκε σε ισχυρότερες ουσίες, γεγονός που επιδείνωσε το άγχος και την κατάθλιψή της, ώσπου αυτοκτόνησε σε ηλικία τριάντα πέντε ετών.
Στο Πορτρέτο της Λίζα Παρένσκα, ο Βίτολντ Βοϊτκιέβιτς αποκαλύπτει την πιο λυρική και ευαίσθητη πλευρά του. Απουσιάζει εδώ η ειρωνεία ή η γκροτέσκα διάθεση που συχνά χαρακτηρίζει τα έργα του αυτής της περιόδου. Παρότι η Λίζα θεωρούνταν η ομορφότερη από τις αδελφές, το πορτρέτο αποφεύγει κάθε εξιδανίκευση. Το πρόσωπό της–περισσότερο γοητευτικό παρά συμβατικά όμορφο–έχει μια ήρεμη έκφραση μελαγχολίας και εσωστρέφειας. Το βλέμμα της αποστρέφεται τον θεατή, αποφεύγοντας την άμεση επαφή, και υποδηλώνει μια αίσθηση εσωτερικής απόσυρσης, σαν να έχει βυθιστεί στον δικό της ιδιωτικό κόσμο.
Ο φωτισμός εντείνει αυτή τη διάθεση: μια θερμή λάμψη από λάμπα, στα δεξιά, φωτίζει απαλά τον λαιμό της και τα λουλούδια στα μαλλιά της, ενώ το πρόσωπό της παραμένει εν μέρει βυθισμένο στη σκιά. Η συγκρατημένη, λυρική ατμόσφαιρα ενισχύεται από μια λεπταίσθητη παλέτα κίτρινων, κόκκινων και πορτοκαλί τόνων. Μέσα σε αυτές τις θερμές αποχρώσεις, το λευκό φόρεμα ξεχωρίζει, ιριδίζοντας με διακριτικές νύξεις ροζ, γαλάζιου και ιώδους. Το αδρά δουλεμένο υπόβαθρο και η ενδυμασία κατευθύνουν το βλέμμα στο πρόσωπο της εικονιζόμενης, που αποδίδεται με φωτεινές, ευαίσθητες πινελιές. Τα μαλλιά της, πιασμένα ψηλά και στολισμένα με άνθη τριανταφυλλιάς, προσδίδουν στη δεκαοκτάχρονη κοπέλα χάρη αλλά και μια ήρεμη αξιοπρέπεια, αναδεικνύοντας τη αιθέρια θηλυκότητά της.
ΥΓ. Η περίοδος του Πολωνικού Μοντερνισμού υπήρξε μία από τις δημιουργικότερες στην ιστορία της πολωνικής τέχνης. Γνώρισε τον Στανίσουαφ Βισπιάνσκι–μια ιδιοφυΐα της αρ Νουβό από την Πολωνία!