Unknown Artist
امروز ... همینطور که میبینید، چهرهنگارهی مومیاییای از مردی بسیار خوشقیافه را به نمایش میگذاریم.
شاید بپرسید چهرهنگارههای مومیایی چه چیزی هستند و چرا تا این اندازه با آنچه از هنر مصر باستان میشناسیم متفاوتاند؟ مصر، پس از نبرد آکتیوم در سال ۳۱ پیش از میلاد، بخشی از امپراتوری روم شد و آیینهای تدفین بهتدریج دگرگون شدند. در این دوره، تختههای چوبی نقاشیشده با چهرههای واقعگرایانه که امروز به «چهرهنگارههای مومیایی» معروفاند، بهعنوان سنتی تازه در تدفین پدید آمدند. برخلاف چهرههای نمادین و قالبی که پیشتر روی تابوتهای مصری دیده میشد، این چهرهنگارهها میکوشیدند ظاهر واقعی فرد را ثبت کنند.
نکتهی جذاب این است که این نوآوری جایگزین سنتهای قدیمی نشد. بدنها همچنان بر اساس آیینهای کهن مصر مومیایی و در آرامگاههای بسته دفن میشدند. چهرهنگارهی نقاشیشده که روی تخته چوبی اجرا میشد، در میان پارچههای کتانی یا کارتوناج قرار میگرفت و دقیقاً روی صورت مومیایی نصب میشد. به این ترتیب، دو جهان به هم میرسیدند: باورهای دیرینهی مصری دربارهی زندگی پس از مرگ و اندیشههای یونانی–رومی دربارهی شباهت چهره و فردیت.
خود این چهرهنگارهها بهطرز چشمگیری زنده و واقعیاند. حضور مستقیم آنها حتی برای بینندهی امروزی نیز میتواند غافلگیرکننده باشد (راستش را بخواهید، میتوانم تصور کنم اگر امروز در تیندر بود، شاید به او «سوایپ راست/ابراز علاقه» میدادیم!). این تصاویر با روش انکاستیک یا چسبرنگ (تمپرا) روی چوب نمدار نقاشی شدهاند و از نظر سبک بسیار متنوعاند: برخی کاملاً طبیعتگرایانه و برخی آزادانهتر اجرا شدهاند. مدل مو، لباس و جواهرات، بهویژه در چهرهنگارههای زنان، بازتاب مدهای رومی و یونانی آن زمان است و شباهت زیادی به آنچه در نقاشیهای دیواری مکانهایی مانند پمپئی دیده میشود دارد. در مجموع، چهرهنگارههای مومیایی از صمیمیترین و انسانیترین اسناد تصویری بهجامانده از جهان باستان به شمار میآیند.
پ.ن. نوشتن درباره هنر در دفترچه یادداشت هنری شخصیتان به شما اجازه میدهد با تاریخ به زبان خودتان ارتباط برقرار کنید. آنچه شما را مجذوب میکند ثبت کنید؛ از نگاه زنده چهرهنگاره مومیایی گرفته تا کوچکترین جزئیاتی که آن را فراموشنشدنی میکند. امروز درباره کدام اثر هنری خواهید نوشت؟
پ.ن۲. نمونههای بیشتری از چهرههای زنده و واقعی فایوم در مصر رومی را ببینید!