خودنگاره در نقش قدیسه کاترین اسکندرانی

این نقاشی نادر از آرتمیزیا جنتیلسکی یکی از تنها پنج خودنگاره حقیقی شناخته‌شده از این هنرمند است و به احتمال زیاد، نخستین آن‌ها باشد. این اثر حدود سال ۱۶۱۳ م.، زمانی که آرتمیزیا هنوز حدود ۲۰ سال داشت، خلق شده است و به سال‌های شکل‌گیری او در فلورانس بازمی‌گردد؛ دوره‌ای که نقطه‌ی عطفی تعیین‌کننده در زندگی و حرفه او بود. در همین شهر بود که او از سایه‌ی پدرش، اوراتسیو جنتیلسکی، بیرون آمد و خود را به‌عنوان نقاشی مستقل و حرفه‌ای تثبیت کرد.

آرتمیزیا در سال ۱۵۹۳ م. در رم به دنیا آمد. او از کودکی استعداد فوق‌العاده‌ای در نقاشی نشان داد اما به‌عنوان زنی جوان و مجرد با محدودیت‌های اجتماعی شدیدی روبه‌رو بود. با وجود دسترسی محدود به آموزش هنری و آثار عمومی، تا ۱۶ سالگی به‌طور مستقل نقاشی می‌کرد و پدرش او را «بی‌همتا» می‌نامید. با این حال، آغاز حرفه‌ی او در سال ۱۶۱۱ م. به‌شدت تحت تأثیر حادثه‌ای خشونت‌آمیز قرار گرفت: او توسط آگوستینو تاسی نقّاش، مورد تجاوز قرار گرفت. پس از دادگاهی بدنام که طی آن برای اثبات شهادتش حتی تحت شکنجه قرار گرفت، آرتمیزیا با پیرآنتونیو استیاتِسی ازدواج کرد و به فلورانس نقل مکان کرد تا زندگی تازه‌ای آغاز کند.

فلورانس برای او تحولی بزرگ به همراه داشت. آرتمیزیا در آنجا خواندن و نوشتن آموخت، به محافل فکری و فرهنگی برجسته راه یافت و سفارش‌های مهمی دریافت کرد، از جمله آثاری برای دربار کوزیمو دوم مدیچی. او نخستین زنی شد که به عضویت آکادمیا دله آرتی دل دیزنیو پذیرفته شد و به‌سرعت به‌خاطر نقاشی‌های قدرتمند و سرشار از احساسش شهرت یافت. در این دوره، او بارها از چهره‌ی خود در آثارش استفاده کرد و در قالب‌های مختلفی چون قدیسان، موسیقی‌دانان و قهرمانان ظاهر شد؛ راهبردی هوشمندانه برای معرفی هم‌زمان استعداد و هویت هنری‌اش در بازار رقابتی هنر.

در این نقاشی کوچک و صمیمی، آرتمیزیا خود را در قالب قدیسه کاترین اسکندرانی به تصویر کشیده است؛ شخصیتی که با نشانه‌هایی چون شاخه‌ی نخل شهادت، تاج و چرخ شکسته شناخته می‌شود. ترکیب‌بندی فشرده و نگاه مستقیم او، بیننده را به مواجهه‌ای نزدیک دعوت می‌کند. بررسی‌های فنی نشان می‌دهد که این اثر در ابتدا خودنگاره‌ای غیرمذهبی بوده و بعدها، احتمالاً در پاسخ به خواست سفارش‌دهنده، به تصویری مذهبی تبدیل شده است.

پ‌.ن. ۵۰ شاهکار از زنان هنرمند را کشف کنید که نباید از دست بدهید (از جمله اثری که امروز دیدید!). ویرایش دوم مجموعه ۵۰ کارت‌پستال آثار هنرمندان زن منتشر شده و آماده است تا الهام‌بخش شما باشد و با دیگران به اشتراک گذاشته شود.

پ‌.ن۲. هنرمند امروز به‌درستی یکی از برجسته‌ترین نقاشان دوره باروک به شمار می‌رود. در اینجا با ۱۰ شاهکار از آرتمیزیا جنتیلسکی آشنا شوید!