در نگاه نخست، نقاشی طبیعت بیجان با گل در گلدان شیشهای به نظر میرسد دستهگلی باشکوه را به تصویر کشیده که بهتازگی از باغ چیده شده است. اما در واقعیت، آنا رویش این گلآرایی ناممکن را با دقت از گلهایی ساخته که در زمانهای متفاوتی از سال شکوفا میشوند. دستهگل بر اساس ترکیببندی متعادلی به شکل لوزی چیده شده است اما رویش با ایجاد انحنایی گسترده به شکل حرف S در میان ساقهها و شکوفهها، از ایستا به نظر رسیدن آن جلوگیری میکند؛ شگردی در ترکیببندی که از استادش، ویلم فان آلست، آموخته بود. نور به شکلی نمایشی از گوشهی بالای سمت چپ وارد تصویر میشود و بر گلبرگها و برگهای خاصی میتابد، در حالیکه بخشهای دیگر در سایه فرو میروند. این استفادهی دقیق از تضاد نور و سایه، عمقی چشمگیر ایجاد میکند و باعث میشود برخی گلها چنان به نظر برسند که گویی از دل تاریکی به سوی ما بیرون آمدهاند.
کمی دقیقتر نگاه کنید، نقاشی زندهتر هم به نظر میسد. پروانهای دمچلچلهای بر روی گل گندم آبیرنگی نشسته است، کفشدوزکی کوچک روی برگ شبنمگرفتهی گل سرخی میخزد، پروانهای دیگر میان دو گل لاله پرواز میکند و حلزونی باغی بهآرامی به گلدان شیشهای نزدیک میشود؛ شاید به سوی گلهای سرخی میرود که حشرات پیشتر بخشهایی از آنها را جویدهاند. رویش دوازده گیاه متفاوت، سه حشره و یک حلزون را با چنان دقتی به تصویر کشیده که میتوان گونهی هر یک را شناسایی کرد؛ موضوعی که هم مهارت هنری او و هم شیفتگی آن دوران به علوم طبیعی را بازتاب میدهد. برای بینندهای در قرن هفدهم، گلهای رو به پژمردگی و برگهای آسیبدیده میتوانستند یادآور مفهوم «وانیتاس» (ناپایداری زندگی) باشند و به او گوشزد کنند که زیبایی و زندگی گذرا هستند. در عین حال، تنوع خارقالعادهی طبیعت نیز میتوانست نشانهای از شکوه آفرینش خداوند تلقی شود.
آنا رویش نقاشی از عصر طلایی هلند بود که در خلق گلنگاریهای پرجزئیات تخصص داشت. او خواهر کوچکتر راشل رویش، نقاشی بسیار مشهورتر بود و هر دو دختر فریدریک رویش، کالبدشناس و گیاهشناس اهل آمستردام، بودند. بزرگ شدن در میان مجموعههای پدرشان از نمونههای گیاهشناسی و کالبدشناسی، فرصتی کمنظیر برای مطالعهی دقیق طبیعت در اختیار این دو خواهر قرار داد. آنا گلآراییهای مجلل را در برابر پسزمینههای تیره، با نورپردازی نمایشی، ساقههای پیچوتابخورده، حشرات و جزئیات گیاهشناختیِ بهدقت مشاهدهشده به تصویر میکشید. با این حال، زندگی حرفهای آنا در مقایسه با راشل بسیار کمتر مستند شده است. او در سال ۱۶۸۸ م. با ایساک هلنبروک، فروشندهی رنگ، ازدواج کرد و امروزه تنها شمار نسبتاً اندکی از نقاشیها را میتوان با اطمینان به او نسبت داد.
پ.ن. آیا گلنگاریهای خانوادهی رویش کنجکاوتان کرده است؟ پنج نمونه از زیباترین آثار طبیعت بیجان راشل رویش را کشف کنید.
پ.ن۲. با مجموعهی ۵۰ کارتپستال گلها در هنر، گلهای بیشتری را به زندگی روزمرهتان بیاورید. :)
Anna Ruysch