Otto Marseus van Schrieck
Het schilderij is een voorbeeld van een close-upweergave van de natuur, waarbij de aandacht van de kijker wordt gericht op details van planten, insecten en andere kleine wezens die dicht bij de grond leven. Werken van dit type staan in het Italiaans bekend als sottobosco, wat bosbodem of kreupelhout betekent. De kunstenaar is Otto Marseus van Schrieck, wiens werk een plek inneemt tussen kunst en wetenschap. Naast schilderen hield hij dieren en deed hij natuurwaarnemingen. Zijn observaties droegen ook bij aan de ontwikkeling van de entomologie en hielpen Johannes Swammerdam bij de ontdekking van parasitaire wespen.
Van Schrieck gebruikte de schilderkunst om de natuur te doorgronden. Via zijn kunst veranderde hij wat angst of onbehagen kan oproepen in een nieuw esthetisch geheel. Hoewel zijn schilderijen veel details bevatten die symbolisch kunnen worden geïnterpreteerd — zoals de slang als symbool van het kwaad of de vlinder als symbool van de ziel — zijn ze niet moraliserend van aard. De bijzondere waarde van zijn werk ligt in het evenwicht dat hij bereikte tussen allegorie en onpartijdige wetenschappelijke observatie.
Van Schriecks schilderijen maakten deel uit van een bredere 17de-eeuwse zoektocht naar sporen van God in de schepping. In die tijd was de theorie van de spontane generatie nog algemeen aanvaard: de gedachte dat lagere levensvormen, zoals insecten, kikkers of schimmels, spontaan ontstonden uit rottend materiaal. Van Schrieck en de geleerden in zijn kring betwistten deze theorie. Hun doel was aan te tonen dat alle levende wezens een gemeenschappelijke oorsprong hadden — dat zij door God waren geschapen en aan dezelfde natuurwetten onderworpen waren. De kunstenaar was zelfs van plan een geïllustreerd natuurhistorisch traktaat te publiceren, maar slaagde er niet in deze ambitie te verwezenlijken. Desondanks liet hij rijkelijk gedetailleerde werken na vol verborgen betekenissen, die werden beschouwd als gelijkwaardig aan wetenschappelijke verhandelingen en fungeerden als een soort visuele encyclopedie.
Het kunstwerk van vandaag wordt gepresenteerd met dank aan het Nationaal Museum in Kraukau, waar onlangs de Europese Kunstgalerij werd geopend. Deze is gevuld met de interessantste en beste werken van Europese schilder- en beeldhouwkunst uit de collecties van het Nationaal Museum in Krakau, vervaardigd tussen de 13de en de 20ste eeuw. Bekijk enkele van de pareltjes die nu te zien zijn!
PS Kunst zit vol verrassende wezens. Ontdek insecten en kruipende beestjes in schilderijen!