Schoenen

Van Gogh schilderde tijdens zijn verblijf in Parijs meerdere stillevens van schoenen en laarzen, maar na zijn vertrek uit de stad kwam hij zelden op dit onderwerp terug. Dit schilderij, in 1888 in Arles gemaakt, is een opvallende uitzondering. De schoenen zijn hier echter geen op zichzelf staande voorwerpen meer: Van Gogh plaatste ze op de kenmerkende rode tegelvloer van het Gele Huis, waardoor de compositie een herkenbare omgeving kreeg.

Van Gogh was in februari 1888 van Parijs naar Arles in Zuid-Frankrijk verhuisd, in de hoop dat het schitterende licht van de Provence en de intense kleuren van het landschap hem zouden helpen een nieuwe richting in zijn schilderkunst te vinden. De maanden die volgden behoorden tot de productiefste van zijn loopbaan. Hij schilderde boomgaarden in bloei, korenvelden, cafés, portretten en enkele van zijn bekendste zichten op Arles, en experimenteerde daarbij met steeds levendiger kleuren en vereenvoudigde, expressieve vormen.

In mei huurde hij een deel van een klein gebouw aan de Place Lamartine, dat bekend werd als het Gele Huis vanwege de fel geverfde gevel. Van Gogh wilde dat het meer zou zijn dan alleen zijn woning en atelier. Hij droomde ervan er een gemeenschap van kunstenaars te stichten, zijn zogeheten Atelier van het Zuiden, waar schilders samen konden wonen en werken. Hij versierde de kamers met eigen schilderijen, waaronder de beroemde Zonnebloemen, in afwachting van de komst van Paul Gauguin later dat jaar. Aan zijn broer Theo schreef hij: “Net als ieder ander heb ik behoefte aan vriendschappelijke of liefdevolle banden of aan vertrouwelijk gezelschap... zodat ik er niet buiten kan zonder een leegte te bespeuren en hun gemis te voelen…”

De schoenen in dit schilderij horen dus bij een belangrijk moment in Van Goghs leven, toen het Gele Huis zijn grote verwachtingen van artistieke onafhankelijkheid en samenwerking belichaamde. Ook de eigenaar kan van betekenis zijn. Het versleten schoeisel is omschreven als een “stilleven van oude boerenschoenen”, en er is geopperd dat ze toebehoorden aan Patience Escalier, een bejaarde landarbeider uit de Provence van wie Van Gogh omstreeks dezelfde tijd, in de late zomer van 1888, een portret schilderde.

PS Deze twee kunstenaars deelden een vriendschap die even kleurrijk was als hun werk. Lees meer over de relatie tussen Van Gogh en Gauguin en hun tijd samen in het Gele Huis.