Stilleven van bloemen in een glazen vaas op een stenen richel by Anna Ruysch - ca. 1690 - 60.3 × 49.5 cm Stilleven van bloemen in een glazen vaas op een stenen richel by Anna Ruysch - ca. 1690 - 60.3 × 49.5 cm

Stilleven van bloemen in een glazen vaas op een stenen richel

olieverf op doek • 60.3 × 49.5 cm

  • Anna Ruysch - 1666 - 1754 Anna Ruysch

    ca. 1690

Stilleven met bloemen in een glazen vaas lijkt op het eerste gezicht een prachtig boeket vast te leggen, vers uit de tuin geplukt. In werkelijkheid stelde Anna Ruysch zorgvuldig een onmogelijk arrangement samen van bloemen die op verschillende tijden van het jaar bloeien. Het boeket is opgebouwd rond een evenwichtige ruitvorm, maar Ruysch voorkomt dat het statisch aandoet door een zwierige S-curve door de stengels en bloesems te laten lopen—een compositorische kunstgreep die ze leerde van haar leermeester Willem van Aelst. Het licht valt dramatisch van linksboven naar binnen en vangt individuele bloemblaadjes en bladeren, terwijl andere in de schaduw verdwijnen. Dit zorgvuldige gebruik van clair-obscur zorgt voor een verbluffende diepte en laat bepaalde bloemen als het ware uit het duister op ons af komen.

Kijk nog beter, en het schilderij wordt nog levendiger. Een koninginnenpage rust op een blauwe korenbloem, een piepklein lieveheersbeestje kruipt over een met dauw bedekt rozenblad, een andere vlinder vliegt tussen twee tulpen en een tuinslak nadert langzaam de glazen vaas—misschien op weg naar de rozen die al door insecten zijn aangevreten. Ruysch beeldt twaalf verschillende planten, drie insecten en een slak af met zoveel precisie dat ze tot op de soort te determineren zijn, wat zowel haar artistieke vaardigheid als de fascinatie van die tijd voor de natuurwetenschappen weerspiegelt. Voor een zeventiende-eeuwse kijker konden de verwelkende bloemen en beschadigde bladeren ook doen denken aan de vanitas, en hen eraan herinneren dat schoonheid en leven vergankelijk zijn, terwijl de buitengewone verscheidenheid van de natuur tegelijkertijd kon worden begrepen als bewijs van de grootsheid van Gods schepping.

Anna Ruysch was een schilderes uit de Nederlandse Gouden Eeuw die zich specialiseerde in uitbundige bloemenstillevens. Ze was de jongere zus van de veel bekendere Rachel Ruysch, en beide vrouwen waren dochters van de Amsterdamse anatoom en botanicus Frederik Ruysch. Opgroeien te midden van zijn verzamelingen botanische en anatomische preparaten gaf de zussen ongewoon directe toegang tot de studie van de natuur. Ze schilderde weelderige bloemenarrangementen tegen donkere achtergronden, met dramatische belichting, kronkelende stengels, insecten en zorgvuldig waargenomen botanische details. Anna's loopbaan is echter veel minder goed gedocumenteerd dan die van Rachel. In 1688 trouwde ze met de verfhandelaar Isaak Hellenbroek, en relatief weinig schilderijen kunnen nu met zekerheid aan haar worden toegeschreven.

PS Geïntrigeerd door de bloemenschilderijen van de familie Ruysch? Ontdek vijf van Rachel Ruyschs mooiste stillevens.

PPS Breng meer bloemen in je dagelijks leven met onze Set van 50 ansichtkaarten van bloemen. :)