Maria Anto
Czy znacie Marię Anto? Była polską artystką tworzącą obrazy w duchu surrealizmu, sztuki fantastycznej i prymitywizmu. Alegoryczne sceny osadzone w egzotycznych i fantastycznych krajobrazach, w tym nocne pejzaże, służyły jej jako ucieczka od rzeczywistości, w której żyła i tworzyła – poszukiwanie harmonii i piękna poprzez sztukę.
W obrazie Wieczorny spacer kilka postaci idzie przez nieokreśloną przestrzeń (park lub ogród) w kierunku zachodzącego słońca. Są odwrócone plecami do widza; tylko kobieta po prawej stronie płótna jest zwrócona twarzą do widza, ale pozostaje niewidoczna, ponieważ jej twarz jest ukryta za wachlarzem. Są to żyjący i zmarli członkowie rodziny malarki. Ich eleganckie ubrania, garnitury i długie suknie, wyglądają, jakby nie pochodziły z czasów współczesnych. Dwa drzewa otaczające spacerowiczów wyróżniają się fantastycznymi liśćmi, które wyglądają jak powiększone wersje egzotycznych roślin domowych.
Sama artystka tak wyjaśniła swój sposób przedstawiania ludzi odwróconych plecami do widza: „... to JA odwrócona plecami do widza. Patrzę na ten sam świat, który widzi widz. Namalowana postać chce coś pokazać widzowi... Ważniejsze jest to, co kryje się w głębi”. W obrazach Anto figuracja otoczona jest aurą surrealizmu. Motywy na jej płótnach opowiadają historię, ale prawie nigdy nie da się ich rozszyfrować. Widz staje przed zagadką, w której przeplatają się odniesienia do tematów z życia artystki, jej wspomnień i snów. Krytyk sztuki Andrzej Osęka napisał, że metoda ta polega na pozostawieniu rzeczy „zarówno ujawnionych, jak i ukrytych, aby opowiedzieć o świecie własnych doświadczeń”. Whitney Chadwick, amerykańska historyczka sztuki, która podkreślała wyjątkowość języka surrealizmu używanego przez artystki, twierdziła, że podczas gdy obrazy mężczyzn przedstawiały halucynacje i erotyczną przemoc, kobiety tworzyły świat nasycony bajkową atmosferą i fantazją. Nie zajmowała się twórczością Anto, ale polska artystka mogłaby potencjalnie znaleźć się w grupie artystek, które opisała.
Dzisiejsze dzieło prezentujemy dzięki Zachęcie – Narodowej Galerii Sztuki w Warszawie!
P.S. Jeśli zaintrygował Was dzisiejszy obraz, zapraszamy do magicznego świata sztuki Marii Anto!
P.P.S. Odkryjcie więcej przełomowych kobiet, takich jak ona, w naszym zestawie 50 pocztówek poświęconych artystkom. Każda kartka opowiada historię, przedstawia wizję, oddaje głos.