Tryton

Dzisiaj prezentujemy coś wyjątkowego z Rijksmuseum w Amsterdamie. :)

Gian Lorenzo Bernini (1598–1680), niekwestionowany mistrz włoskiej rzeźby barokowej, zmienił oblicze Rzymu dzięki swojej potężnej, teatralnej sztuce. Od Apolla i Dafne po Ekstazę św. Teresy, dzieła Berniniego wydają się tchnąć życiem. Nie był on tylko rzeźbiarzem, ale także architektem i projektantem monumentalnych charakterystycznych obiektów, takich jak Plac św. Piotra i Fontana dei Quattro Fiumi.

W Rijksmuseum można obecnie oglądać rzadki model Trytona z terakoty, stworzony przez Berniniego w 1653 roku. Tryton o wyrazistej mimice twarzy, trzymający w rękach i między nogami rybę z szeroko otwartą paszczą, stoi na „pływającej” muszli. Jest to model Berniniego przedstawiający centralną postać z Fontany del Moro na Piazza Navona w Rzymie. Rzeźba emanuje wielką dynamiką dzięki skręceniu muskularnego ciała i ruchowi do przodu. Płynąc na swojej ogromnej muszli w kierunku wielkiej Fontany dei Quattro Fiumi w centrum placu, jest napędzany przez wyimaginowany wiatr, który rozwiewa rozpuszczone włosy i brodę morskiego stworzenia. Duża, walcząca ryba (delfin) trzymana przez Trytona sugeruje ogromny nakład siły, który w ukończonej fontannie jest dodatkowo podkreślony przez wodę tryskającą z pyska zwierzęcia.

Model ten przez wieki pozostawał ukryty w prywatnej kolekcji rzymskiej rodziny szlacheckiej, przyciemniony przez przemalowanie, które przesłaniało jego jakość. Dopiero w 2018 roku, po starannym odrestaurowaniu, ponownie ujawniono rękę Berniniego – jego „modello fatto da me” („model wykonany przeze mnie”), jak podano w jego fakturze z 1655 roku.

P.S. Czy wiedzieliście, że wspomniana Fontana dei Quattro Fiumi była przedmiotem plotek dotyczących sporu Berniniego z innym artystą i architektem, Francesco Borrominim? Przeczytajcie więcej o tej barokowej dramaturgii!