Młyn nad rzeką Couleuvre w Pontoise

Sztuka Cézanne’a budziła wciąż duże kontrowersje, gdy berlińska Nationalgalerie nabyła ten obraz: zaledwie dwa lata wcześniej rząd francuski przyjął dwa jego dzieła w ramach darowizny Caillebotte’a, odrzucając jednak kolejne trzy.

Przez długi czas Cézanne podróżował między swoim miejscem urodzenia, Aix-en-Provence, a Paryżem, choć przebywał również w różnych miastach regionu Île-de-France. Camille Pissarro mieszkał w Pontoise, na północny zachód od Paryża. Cézanne kilkakrotnie go tam odwiedzał (po raz pierwszy w 1872 roku, a ostatni raz od maja do października 1881 roku), a ich wspólna praca zachęciła go do podążania w kierunku jasnych, impresjonistycznych barw: „Być może wszyscy zawdzięczamy to Pissarro” – powiedział później. Starszy malarz doprowadził go również do tej klarowności i spokoju, które przenikają obraz młyna i które udało się osiągnąć pomimo niezwykłej dokładności w przedstawieniu motywu; widać to wyraźnie na starych zdjęciach przedstawiających Moulin des Etannets przy rue des Deux Ponts, jeden z wielu młynów w tej okolicy, których istnienie zależało od handlu zbożem. Płaskie, białe domy w tle tworzą stonowany efekt. Jednocześnie w całym polu obrazu panuje geometryczny porządek. Kompozycja podporządkowana jest ścisłym liniom poziomym i pionowym, przecinającym się nawzajem.

Pomimo przerw linie te pozornie biegną równolegle na całej powierzchni obrazu; bliższe przyjrzenie się pokazuje jednak, że w dolnej połowie obrazu, czyli na pierwszym planie, nachylają się one coraz bardziej, przechodząc w linie ukośne. Kolory obejmują odcienie zieleni, przejrzystego błękitu i ochry. Ponieważ każde pociągnięcie pędzla jest autonomiczne (niezależnie od tego, czy jest krótkie i proste, zakrzywione, czy nawet zawijane), farba nie pokrywa całkowicie podłoża obrazu, uwydatniając w ten sposób jego bladą, niematerialną naturę.

Prezentujemy to arcydzieło dzięki uprzejmości Alte Nationalgalerie, gdzie do 27 września 2026 roku można je oglądać na wystawie Cassirer i przełom impresjonizmu. Paul Cassirer był jednym z najważniejszych marszandów swoich czasów. Jeśli jesteście w Berlinie, nie przegapcie tej wystawy!

P.S. Przyjrzyjmy się bliżej twórczości Paula Cézanne’a przez pryzmat jego 10 obrazów!

P.P.S. Nasze kalendarze na rok 2027 są już dostępne w przedsprzedaży z 15% zniżką na ograniczoną liczbę egzemplarzy. Nie czekajcie zbyt długo!  :)