زن جوان نشسته با گردنبند کهربایی

در نقاشی امروز، «هانری ماتیس» به بررسی مجموعه‌ای از تقابل‌ها می‌پردازد—میان نقاشی و طراحی، رنگ و سایه، خودانگیختگی و ساختار—که در آثار او و در نقاشی مدرن فرانسه در اوایل دهه ۱۹۴۰ نقش محوری داشتند. در تاریخ ۷ ژوئن ۱۹۴۲، ماتیس در نامه‌ای به پسرش، «پیر ماتیس» (که دلال آثار هنری بود)، تمایل خود را برای آوردن همان صراحت و یکپارچگی‌ای که در طراحی‌هایش به‌دست آورده بود به نقاشی ابراز کرد—«بدون تناقض». در حالی که او معتقد بود طراحی‌های اخیرش با عنوان Thèmes et variations احساس و هیجان را با آزادی بیان می‌کنند، نگران بود که نقاشی‌هایش به‌خاطر زمینه‌های دقیق و تخت رنگی، آن آنی‌بودن را از دست داده‌اند.

اثر زن جوان نشسته با گردنبند کهربایی تلاشی برای حل این تنش بود. ماتیس با کار کردن بر روی لایه‌ای از رنگ قبلی، اغلب رنگ‌دانه‌ها را رقیق کرده و با حرکات آزاد و بی‌قید قلم‌مو به‌کار برد. به‌عنوان نمونه، فرهای طلایی موی مدل با ضربه‌های زرد که با لایه‌ی سبز زیرین ترکیب شده و در برابر زمینه‌ی سیاه قرار گرفته‌اند، ساخته شده‌اند؛ و این باعث خلق سطحی پویا و پرتحرک شده است. بخش زیادی از نقاشی به شیوه‌ی آلا پریما (alla prima)، یعنی در یک‌بار اجرا و بدون اصلاح، انجام شده که سرعت و اطمینان طراحی‌های خطی او را در قالب رنگ روغن بازتاب می‌دهد.

در این اثر، ماتیس همچنین رابطه‌ی میان خط و رنگ را بازنگری می‌کند. او ردای مدل را با نوارهای درخشان قرمز و زرد ترسیم کرده و با ضربات ظریف و خوش‌خط مشکی و بنفش کبالت—گویی با قلم یا زغال طراحی می‌کند—چین‌های لباس او را مشخص ساخته است. این خطوط با عربسک‌های مارپیچی که در زمینه‌ی سیاه خراشیده شده‌اند (احتمالاً با دسته‌ی قلم‌مو یا کاردک نقاشی)، هم‌آوا هستند. به این ترتیب، ماتیس زمینه‌ی سیاه را به سطحی گرافیکی و ریتم‌دار تبدیل می‌کند که یادآور چاپ لینوکات است. این زمینه دیگر صرفاً خلأ یا پس‌زمینه نیست، بلکه به سطحی فعال و درخشان تبدیل می‌شود.

پ.ن. از نقاشی پرتحرک ماتیس الهام گرفته‌اید؟ دوره‌ی آنلاین «چگونه به آثار هنری نگاه کنیم» ما، شما را با رازهای هنر مدرن و فراتر از آن آشنا می‌کند و به شما می‌آموزد که چگونه به گونه‌ای متفاوت به هنر نگاه کنید.

پ.پ.ن. یکی از پدران هنر مدرن، این هم «هانری ماتیس» در ۱۰ نقاشی!