عکاسی شبانه از نقاط سیاه، موجودات کوچک نیروی لطیف‌ساز (جوانه‌ی روح)

برای گرامیداشت روز جهانی عکاسی امروز، نگاهی دقیق‌تر می‌اندازیم به یکی از فصل‌های شگفت‌انگیز و هیجان‌انگیز در تاریخ عکاسی؛ یعنی تلاش‌های ایپولیت بارادوک (Hippolyte Baraduc) برای ثبت امر نامرئی.

کتاب «روح انسان: حرکات آن، نورهای آن، و شمایل‌نگاری امر نامرئی سیال» که در سال ۱۸۹۶ میلادی منتشر شد، نظریات منحصربه‌فرد پزشک فرانسوی، ایپولیت بارادوک، را ارائه می‌دهد. او بر این باور بود که موجودات زنده از یک نیروی کیهانی نامرئی آکنده شده‌اند که وی آن را «مایع اودیک» (Odic liquid) می‌نامید. به گفته‌ی بارادوک، این انرژی حیاتی درون یک واسطه‌ی فراگیر که او آن را سومود (Somod) نامید، وجود داشت و می‌توانست از طریق یک فرآیند عکاسی که او آن را شمایل‌نگاری اصطلاح کرده بود، مرئی شود.

بارادوک با ردّ عکاسی متعارف، ادعا کرد که صفحه‌های عکاسی ویژه‌آماده‌شده می‌توانند تجلیات نامرئی افکار، احساسات و روح انسان را ثبت کنند. او که اغلب عدسی دوربین را به کلی کنار می‌گذاشت، صفحه‌ها را مستقیماً روی بدن - و گاهی حتی روی پیشانی - قرار می‌داد؛ با این باور که آن‌ها می‌توانند «نور درونی» یک فرد را به جای نور بازتابیده‌ی خورشید، از طریق جریان‌های الکتریکی-حیاتی ثبت کنند. تصاویر به‌دست‌آمده، که او آن‌ها را به عنوان شواهد بصری نیروهای روانی و معنوی تفسیر می‌کرد، شامل فرم‌های انتزاعی، هاله‌ها، شبکه‌های نورانی، جای دست‌ها و الگوهای پرتو افکنی هستند که وی آن‌ها را به عنوان تجلیات دعا، اندوه، تفکر، یا خود روح شناسایی می‌کرد.

امروزه، نظریات بارادوک به عنوان شبه‌علم در نظر گرفته می‌شوند و ادعاهای عکاسی او مدت‌هاست که بی‌اعتبار گشته‌اند. با این وجود، آثار او جایگاهی جذاب را در نقطه‌ی تلاقیِ عکاسی، پزشکی، روان‌شناسی و باورهای غیبی در آغاز سده‌ی بیستم میلادی به خود اختصاص می‌دهند. بارادوک، پزشکی محترم که در کنار متخصصان مغز و اعصاب در بیمارستان سالپتریر (Salpêtrière) کار می‌کرد، آزمایش‌های خود را در دورانی انجام داد که مرزهای میان پژوهش‌های علمی و گمانه‌زنی‌های معنوی، به شکلی چشمگیر سیال باقی مانده بود.

پ.ن: پدیده‌ی ماوراءالطبیعه‌ی دیگری که از شیفتگی عصر ویکتوریایی به عکاسی متولد شد، عکاسی ارواح بود که ادعا می‌کرد اشباح مردگان را در کنار زندگان ثبت می‌کند.

پ.ن.۲: تاریخ هنر سرشار از ایده‌های شگفت‌انگیز، نظریات فراموش‌شده و آزمایش‌های خارق‌العاده است. دوره‌ی رایگان ما، «چگونه به هنر نگاه کنیم»، به شما خواهد آموخت که چگونه با کنجکاوی به چنین آثاری نزدیک شوید، بستر تاریخیِ آن‌ها را درک کنید، و دریابید که چرا این آثار امروزه همچنان ما را مجذوب خود می‌سازند.