شاعر فقیر

کارل اشپیتسوگ، نقاش آلمانی دوره‌ی بیدرمایر، دوره‌ای در هنر و فرهنگ کنفدراسیون آلمان میان سال‌های ۱۸۱۵ تا ۱۸۴۸، اثر در شاعر فقیر، نویسنده‌ای تهی‌دست را به تصویر می‌کشد که در اتاق زیرشیروانی تنگی زندگی می‌کند. شاعر روی تشکی بر کف اتاق دراز کشیده چراکه توان خرید تخت‌خواب مناسبی را ندارد و چتری باز بالای سرش آویزان است تا از او در برابر بارانی که از سقف چکه می‌کند، محافظت کند. در دوران اشپیتسوگ، چتر از لوازم مُد روز طبقه‌ی متوسط بود و اغلب در کاریکاتورهای آن زمان دیده می‌شد. خود اشپیتسوگ نیز بارها از این سوژه استفاده کرد؛ هم در سه نسخه‌ی شاعر فقیر و هم در نقاشی‌های دیگرش.

اتاق سرد به نظر می‌رسد اما ظاهراً شاعر آن‌قدر فقیر است که نمی‌تواند از بخاری استفاده کند. در کنار آن، دست‌نوشته‌ای ردشده با عنوان لاتین «سومین مجموعه از آثار من» افتاده است. او می‌تواند نوشته‌ی ناموفق خود را برای گرم شدن بسوزاند، اما آن‌قدر کم است که آتش آن مدت زیادی دوام نخواهد آورد. با وجود شرایط نامساعدش، همچنان به کار روی شعری تازه ادامه می‌دهد. شمعی که تقریباً تا انتها سوخته است، نشان می‌دهد که شاید تمام شب را مشغول نوشتن بوده باشد.

همه‌چیز در اطراف او از دلبستگی‌اش به ادبیات حکایت دارد. کتاب‌ها در کنار تشکش روی هم انباشته شده‌اند و وزن هگزامتر (وزن شش پایه‌ای)، وزن کلاسیک شعر حماسی دوران باستان، برای کمک به سرودن شعر روی دیوار علامت‌گذاری شده است. با این همه، اشپیتسوگ با طنزی ملایم با این روشنفکر فرودست برخورد می‌کند. در این لحظه‌ی خاص، شاعر کاملاً غرق خلق شاهکار خود نیست؛ او مشغول گرفتن ککی است و آن را میان انگشتانش له می‌کند. این جزئیات طنزآمیز حتی ممکن است اشاره‌ای به ترانه‌ی کک معروف مفیستوفلس در «فاوست» گوته باشد.

پ.ن. تقریباً به پایان اکتبر رسیده‌ایم و در بعضی جاها هوا هر روز سردتر می‌شود. اگر دوست دارید خودتان (یا عزیزانتان!) را گرم نگه دارید، نگاهی به جوراب‌های هنری ما بیندازید. با گرمای تضمین‌شده!

پ.ن۲. اگر برای شما هنر و ادبیات دست در دست هم پیش می‌روند، ببینید اودیسه چگونه در طول قرن‌ها الهام‌بخش هنرمندان بوده است.