Pola Dwurnik
Shumel Zygielbojm (1895-1943) was een politiek activist verbonden aan de Socialistische Partij Bund. Na februari 1942 was hij lid van de Nationale Raad van de Poolse Regering in ballingschap in Londen. Hij bracht de wereld op de hoogte van het tragische lot van Poolse Joden onder de Duitse bezetting. Uit protest tegen de onverschilligheid van de wereld tegenover de Holocaust van de Joden pleegde hij zelfmoord op 12 mei 1943. In een brief aan President Władysław Raczkiewicz en generaal Władysław Sikorski schreef hij:
(...) Ik kan zwijgen noch leven terwijl de laatste resten van het Joodse volk, dat ik vertegenwoordig, worden vermoord. Mijn kameraden in het Getto van Warschau sneuvelden met wapens in hun handen, in hun laatste heroïsche strijd. Ik heb niet de kans gekregen om zoals zij, samen met hen te sterven. (...) Met mijn dood wil ik mijn diepste protest uiten tegen de passiviteit waarmee de wereld naar de vernietiging van het Joodse volk kijkt, en het daarmee toestaat.
De afgebeelde persoon bevindt zich op de grens van leven en dood. De donkere achtergrond staat in scherp contrast met het bleke gezicht van de man. Hij is tegelijkertijd machteloos tegenover de omvang van het leed waarvan hij getuige is, en bereid tot het grootste offer. Achter Shmuel Zygielbojm is een rode gloed zichtbaar, afkomstig van het brandende Getto van Warschau. De gelaatstrekken van de man drukken hulpeloosheid en woede uit. Dit is een uiting van zijn onvrede over de hulpeloosheid, maar ook een waarschuwing voor zijn tijdgenoten. Het probleem van de onverschilligheid tegenover slachtoffers van vervolging, blijft ook vandaag de dag actueel.
Shmuel Zygielbojms portret was geschilderd voor de tentoonstelling Schmuel Zygielbojm. Ik kan zwijgen nog leven, te zien in het Joods Historisch Instituut van Warschau van 11 mei tot 22 juli 2018.