Triton

Vandaag presenteren we iets bijzonders uit het Rijksmuseum in Amsterdam.  :)

Gian Lorenzo Bernini (1598–1680), de onbetwiste meester van de Italiaanse barokke beeldhouwkunst, gaf Rome een nieuw gezicht met zijn krachtige, theatrale kunst. Van Apollo en Daphne tot De extase van Sint-Teresa, steeds lijken Bernini's werken te ademen. Hij was niet alleen beeldhouwer, maar ook architect en ontwerper van monumentale bouwwerken zoals het Sint-Pietersplein en de Fontana dei Quattro Fiumi.

Een zeldzaam terracotta model van Triton, gemaakt door Bernini in 1653, is nu te zien in het Rijksmuseum. De Triton heeft een expressieve gezichtsuitdrukking en houdt een vis met een grote bek in zijn handen en tussen zijn benen vast, terwijl hij op een “drijvende” kinkhoorn staat. Dit is Bernini's eigenhandig gemaakte model voor de centrale figuur in zijn Fontana del Moro op het Piazza Navona in Rome. Het beeld straalt een grote dynamiek uit door de torsie van het gespierde lichaam en de beweging voorwaarts. Hij vaart op zijn enorme schelp in de denkbeeldige richting van de grootse Fontana dei Quattro Fiumi in het midden van het plein. Hij wordt voortgestuwd door een denkbeeldige wind die ook het golvende haar en de baard  naar voren blaast. De grote worstelende vis (een dolfijn) die door de Triton wordt vastgehouden, suggereert een enorme krachtinspanning, die in de uitgevoerde fontein nog wordt benadrukt door het water dat uit de bek van het dier spuit.

Dit model bleef eeuwenlang verborgen in de privécollectie van een Romeinse adellijke familie. Overschilderingen verhulden de kwaliteit ervan. Pas in 2018, na een zorgvuldige restauratie, werd Bernini's hand weer zichtbaar – zijn “modello fatto da me” (“model gemaakt door mijzelf”), zoals vermeld op een factuur uit 1655.

PS Wist je dat deze Fontana dei Quattro Fiumi het onderwerp was van roddels over Bernini's vete met een collega-kunstenaar en architect, Francesco Borromini? Lees meer over dit barokke drama!