Lavinia Fontana
Dit zelfportret werd geschilderd in 1577. Lavinia Fontana stond op dat moment aan het begin van een opmerkelijke carrière. Ze was pas 24 en had leren schilderen in het atelier van haar vader, Prospero Fontana, waar ze prenten bestudeerde van kunstenaars zoals Rafaël en Sebastiano del Piombo. Haar opleiding bereidde haar niet alleen voor op het maken van portretten en religieuze schilderijen, maar zelfs op het maken van historische schilderijen, wat toen als een exclusief mannelijk domein werd beschouwd. Dankzij de inspanningen van haar vader was ze al bekend in de artistieke en intellectuele kringen van Bologna. Het enige wat haar succes echt in de weg stond, was het feit dat ze een vrouw was.
Net als veel andere vroegmoderne Italiaanse vrouwelijke kunstenaars omzeilde Lavinia de officiële beperkingen door het vak thuis te leren. Maar hoewel een opleiding mogelijk was, was professionele onafhankelijkheid dat niet. Wettelijke en sociale beperkingen beletten ongetrouwde vrouwen om ateliers te runnen, contracten te ondertekenen of vrijelijk met mannelijke opdrachtgevers om te gaan. Haar inkomsten zouden wettelijk gezien toebehoren aan een mannelijke voogd. Prospero was zich bewust zowel van haar talent als van deze beperkingen en zocht een echtgenoot die haar carrière zou ondersteunen in plaats van belemmeren.
Zelfportret aan het spinet werd speciaal gemaakt voor huwelijksonderhandelingen met Severo Zappi, wiens zoon Giovan Paolo Zappi Lavinia's echtgenoot zou worden. Hoewel het uitwisselen van portretten gebruikelijk was bij verlovingen binnen de elite, was het aanbieden van een zelfportret eerder uitzonderlijk. Het schilderij zet Lavinia neer als een ontwikkelde, beschaafde jonge vrouw. Ze oogt ingetogen, welopgevoed en huiselijk, maar subtiele hints wijzen op haar opleiding, klasse en het feit dat ze een topcarrière voor de boeg heeft. Door zorgvuldig gekozen symbolen van liefde, kennis en deugdzaamheid creëert de kunstenaar een beeld dat de toekomstige familie geruststelt en ondertussen haar eigen ambitie en intellect stilletjes benadrukt. Uiteindelijk draaide het hele gezin op haar carrière als schilder. Ze voedde elf kinderen op, terwijl haar man haar agent was.
PS Hier zijn de 10 beroemdste zelfportretten van vrouwelijke kunstenaars! Ken je ze allemaal?