De onthoofding van Johannes de Doper

Het schilderij De onthoofding van Johannes de Doper werd voltooid in 1608 toen Caravaggio op Malta verbleef. Het werk werd gemaakt als altaarstuk in opdracht van de Ridders van Malta. Het is enorm groot! Het is het grootste werk dat de kunstenaar ooit heeft geschilderd en hangt nog steeds in de co-cathedraal van Sint-Jan, de kerk waarvoor het werd gemaakt. Caravaggio werd destijds toegelaten tot de Orde en was korte tijd ridder.

Zijn band met de Ridders bleek echter van korte duur. Kort na het voltooien van het schilderij werd hij voor een onbekend vergrijp gevangengezet. Hij ontsnapte en werd - opnieuw - een voortvluchtige. Ongeveer zes maanden na zijn toetreding werd hij formeel uit de Orde gezet en bestempeld als een “smerig en verrot lid”. De ceremonie rond zijn schande zou hebben plaatsgevonden in het Oratorium zelf, voor ditzelfde schilderij.

Caravaggio keerde meerdere malen terug naar dit onderwerp en produceerde werken zoals Salome met het hoofd van Johannes de Doper, dat zich nu in Londen en Madrid bevindt. Sommige wetenschappers geloven dat een van deze latere schilderijen mogelijk naar de grootmeester Alof de Wignacourt is gestuurd als poging tot verzoening, hoewel dit onzeker blijft.

Het schilderij zelf liep in de loop der eeuwen schade op, maar werd in de jaren 1950 gerestaureerd. Tijdens dit proces ontdekten de restaurateurs een opvallend detail: Caravaggio’s handtekening is geschreven in het bloed dat uit de wond van de heilige stroomt – “f. Michelang.o” – en verwijst naar zijn korte lidmaatschap van de Orde. De ongebruikelijke handtekening is vaak geïnterpreteerd als een persoonlijk statement van de kunstenaar, wiens eigen leven op dat moment vol geweld, ballingschap en onzekerheid was.

Nog één ding. Vandaag is het de christelijke feestdag ter ere van de geboorte van Johannes de Doper :)

Stel je nu eens voor dat je dit meesterwerk in het echt zou ervaren en je je indrukken zou willen noteren. Onze handgemaakte kunstdagboeken helpen je om die persoonlijke ontmoetingen met kunst te bewaren.

PS Een van de beroemdste schilders aller tijden: hier is Caravaggio in 10 meesterwerken!