Sofonisba Anguissola
W epoce renesansu wyrobienie sobie renomy jako malarka w patriarchalnym społeczeństwie zdominowanym przez artystów płci męskiej nie było łatwym zadaniem. Jedną z kobiet, które przełamały tę barierę, była jednak włoska malarka renesansowa Sofonisba Anguissola. Jako najstarsza z pięciu córek, Sofonisba miała ojca, który zachęcał ją do rozwijania talentu artystycznego.
W wieku 22 lat wyjechała do Rzymu, gdzie jej szkice zwróciły uwagę Michała Anioła; dostrzegł on w Sofonisbie prawdziwy talent i przez kolejne dwa lata uczył ją oraz służył jej radą. Gdy wieść o jej wyjątkowym talencie rozeszła się, wkrótce została powołana na dwór króla Filipa Hiszpańskiego w 1559 roku, gdzie została damą dworu królowej Elżbiety Walijskiej, a później oficjalną malarką dworską, co było nie lada wyczynem dla kobiety w tamtych czasach. Później król Filip pomógł Sofonisbie w zawarciu arystokratycznego małżeństwa, ale nie osłabiło to jej artystycznej pasji i nadal zajmowała się malarstwem. Oprócz uznania ze strony Michała Anioła i rodziny królewskiej, papież Pius IV poprosił ją o namalowanie portretu królowej Elżbiety specjalnie dla niego.
Na obrazie Autoportret przy sztaludze (olej na płótnie) widzimy Sofonisbę siedzącą przy sztaludze przed swoim obrazem przedstawiającym Jezusa i Marię. Obraz ten pokazuje, że jest ona nie tylko niezwykle utalentowaną malarką, ale także podkreśla jej religijność i pobożność. Jej podkładka pod rękę, służąca do podparcia dłoni podczas malowania, oraz pędzel tworzą krzyż; pędzel wskazuje na postać Jezusa. To tak, jakby Sofonisba odciągała nas od swojej postaci na pierwszym planie, aby skupić uwagę na scenie religijnej; pokazuje to pokorę Sofonisby i ponownie kieruje uwagę widza na to, co uważa ona za najważniejszy element portretu – nie na siebie, ale na Jezusa i Marię.
Sofonisba nigdy nie stała się tak sławna jak jej koledzy, ale utorowała drogę innym kobietom swojej epoki i późniejszych czasów, aby stały się poważnymi studentkami sztuki i artystkami. Sofonisba żyła długo, zmarła w wieku 93 lat i pozostawiła po sobie pokaźną kolekcję swoich prac, które można znaleźć w muzeach w całej Europie.
Heidi Werber