Siedząca kobieta z bursztynowym naszyjnikiem

Na prezentowanym dziś obrazie Henri Matisse badał zależności pomiędzy serią przeciwieństw: obrazem i rysunkiem, kolorem i odcieniem, spontanicznością i strukturą. Te przeciwieństwa stanowiły centralny motyw nie tylko w twórczości artysty, ale także we francuskim malarstwie na początku lat 40. XX wieku. 7 czerwca 1942 roku Matisse napisał do swojego syna, Pierre'a Matisse'a, wyrażając pragnienie ukazania na obrazie tej samej bezpośredniości i jedności, jakie uwieczniał na rysunkach, „bez żadnej sprzeczności”. Chociaż uważał, że jego ostatnie rysunki z cyklu Thèmes et variations w swobodny sposób oddają wrażenia i emocje, obawiał się, że jego obrazy tracą tę bezpośredniość z powodu precyzyjnie zaaranżowanych, płaskich pól koloru.

Siedząca kobieta z bursztynowym naszyjnikiem była próbą rozwiązania tego dylematu. Pracując na nałożonych wcześniej warstwach farby, Matisse nakładał rozcieńczone warstwy pigmentu swobodnymi, ekspresyjnymi pociągnięciami pędzla. Na przykład blond loki modelki zostały odmalowane pociągnięciami żółtej farby zmieszanej z zielonym podkładem i skontrastowane z czarnym tłem, co stworzyło żywą, dynamiczną powierzchnię i wrażenie ruchu. Większość obrazu została wykonana alla prima, czyli za jednym, pozbawionym poprawek podejściem, dzięki czemu pobrzmiewają tu echa szybkiej pracy i pewności w nakładaniu linii, jak na rysunku, ale wykonanym farbami olejnymi.

W tym dziele Matisse ponownie bada też związek pomiędzy linią i kolorem. Artysta przedstawił ubrania modelki za pomocą pasów żywej czerwieni i żółci, a fałdy sukni zarysował delikatnymi, kaligraficznymi pociągnięciami czerni i migoczącego kobaltem fioletu - niemal tak, jakby rysował piórkiem lub węglem. Te elementy wizualnie współgrają z wirującymi arabeskami wydrapanymi na czarnym tle, prawdopodobnie za pomocą trzonka pędzla lub szpachelki. Dzięki takiemu zabiegowi Matisse przekształcił czarne tło w zjawisko bardziej graficzne i rytmiczne, podobne do odbitki linorytu. Tym samym zatraciło ono swój charakter nieznaczącej pustki lub scenografii i stało się aktywną, żywą strukturą.

P.S. Zainspirowało Was dynamiczne malarstwo Matisse'a? W naszym internetowym kursie Jak patrzeć na sztukę pokażemy Wam więcej niż tylko sekrety sztuki współczesnej i nauczymy Was patrzeć na sztukę w zupełnie nowy sposób.

P.P.S. Oto jeden z ojców sztuki współczesnej, Henri Matisse w 10 obrazach!