Franciszka Themerson
Obraz Franciszki Themerson Wszystko zależy od punktu widzenia od razu wskazuje na swoje przesłanie: to, co widzimy, nigdy nie jest absolutne. Nasze spojrzenie kształtują perspektywa, nawyki i ramy (zarówno dosłowne, jak i kulturowe), przez które patrzymy. Themerson – malarka, ilustratorka i scenografka – która przez całe życie towarzyszyła mężowi Stefanowi w awangardowych eksperymentach artystycznych, od samego początku wykorzystywała język obrazów jako narzędzie analizy i intelektualnej zabawy.
Nie jest przypadkiem, że dzieło to otwiera nową (inaugurowaną dzisiaj, 17 października 2025 r.) stałą wystawę Sposoby widzenia w Muzeum Sztuki w Łodzi. Umieszczone tuż przy wejściu, wyznacza perspektywę, z której rozpoczyna się cała podróż po kolekcji – przypomina nam, że patrzenie nigdy nie jest neutralne, a nasze spojrzenie zawsze kształtują doświadczenia, wiedza i nawyki.
Praca ta jest jednym z wielu przykładów charakterystycznego stylu Franciszki Themerson, łączącego prostotę formy z filozoficzną dociekliwością. Jej tematem jest akt patrzenia – jego względność, konwencjonalność i potrzeba kwestionowania przyjętych założeń. Tytułowe „zależy od punktu widzenia” jest zarówno ostrzeżeniem, jak i zaproszeniem: do przyjęcia wielości perspektyw, a tym samym do oparcia się pokusie prostych podziałów i jednoznacznych interpretacji.
P.S. Istnieje wiele punktów widzenia na to, czym może być dzieło sztuki. Na przykład Roman Opałka malował cyfry od zera do nieskończoności, tworząc monumentalne, abstrakcyjne dzieło życia.