Άγνωστος Καλ
Σήμερα παρουσιάζουμε… ένα πορτρέτο μούμιας ενός πολύ όμορφου νέου, όπως μπορείς να δεις.
Ίσως αναρωτιέσαι: τί είναι τα πορτρέτα μούμιας και γιατί διαφέρουν τόσο πολύ από ό,τι γνωρίζουμε για την Αιγυπτιακή τέχνη; Μετά τη Μάχη του Ακτίου το 31 π.Χ., η Αίγυπτος έγινε μέρος της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας και οι ταφικές πρακτικές άρχισαν να αλλάζουν. Ζωγραφισμένες ξύλινες σανίδες που απεικονίζουν ρεαλιστικά ανθρώπινα πρόσωπα–τώρα γνωστές ως πορτρέτα μούμιας–εμφανίστηκαν ως νέα ταφική παράδοση. Σε αντίθεση με τα στυλιζαρισμένα πρόσωπα που χρησιμοποιούνταν για αιώνες σε Αιγυπτιακούς σαρκοφάγους, αυτά τα πορτρέτα σκοπό είχαν να αποδώσουν την πραγματική εικόνα του ατόμου.
Αυτό που τα κάνει ιδιαίτερα συναρπαστικά είναι ότι αυτή η καινοτομία δεν αντικατέστησε τις παλαιότερες συνήθειες. Τα σώματα συνέχιζαν να μουμιοποιούνται σύμφωνα με την αρχαία Αιγυπτιακή παράδοση και να θάβονται σε σφραγισμένους τάφους. Το ζωγραφισμένο πορτρέτο, σε ξύλινη σανίδα, τοποθετούνταν μέσα στις λινοτυλίξεις ή στο cartonnage και έμπαινε απευθείας πάνω από το πρόσωπο της μούμιας. Με αυτόν τον τρόπο συναντιόνταν δύο κόσμοι: οι αρχέγονες Αιγυπτιακές δοξασίες για τη μεταθανάτια ζωή και οι Ελληνο-ρωμαϊκές ιδέες για την ομοιότητα και την ατομικότητα.
Τα ίδια τα πορτρέτα είναι εντυπωσιακά ζωντανά. Η αμεσότητά τους μπορεί να είναι πραγματικά εκπληκτική–ακόμη και σήμερα (θα μπορούσα να φανταστώ τον εαυτό μου να κάνω like σε αυτόν τον τύπο στο Tinder!). Ζωγραφισμένα με εγκαυστική ή τέμπερα πάνω σε σανίδα από ασβεστόξυλο, τα πορτρέτα παρουσιάζουν μεγάλη ποικιλία ύφους. Κάποια είναι έντονα νατουραλιστικά, ενώ άλλα αποδίδονται με πιο ελεύθερη ζωγραφική γραφή. Τα χτενίσματα, τα ρούχα και τα κοσμήματα–ιδίως στα γυναικεία πορτρέτα–αντανακλούν τις Ρωμαϊκές και Ελληνικές μόδες της εποχής και μοιάζουν με εκείνες που γνωρίζουμε από τις τοιχογραφίες σε μέρη όπως η Πομπηία. Συνολικά, τα πορτρέτα μούμιας αποτελούν ένα από τα πιο οικεία και ανθρώπινα οπτικά τεκμήρια που έχουν σωθεί από τον αρχαίο κόσμο.
ΥΓ. Γράφοντας για την τέχνη στο προσωπικό σου Σημειωματάριο Τέχνης συνδέεσαι με την ιστορία με τη δική σου φωνή. Κατάγραψε ό,τι σε συναρπάζει, από το ζωντανό βλέμμα ενός πορτρέτου μούμιας έως τη μικρότερη λεπτομέρεια που το κάνει αξέχαστο. Για ποιό έργο τέχνης θα επιλέξειε να γράψειε σήμερα;
ΥΓ'. Ανακάλυψε περισσότερα από τα εντυπωσιακά πορτρέτα Φαγιούμ της Ρωμαϊκής Αιγύπτου!