Simon Vouet
Barokke kunst vertelt een leugen. Het doordrenkt de werkelijkheid met kleur, verzadigt deze met veel extravagante details, terwijl het licht wordt gemanipuleerd in een extreem contrast dat de meest dramatische aspecten belicht.
De overvloed aan details lijkt misschien zo druk dat het oog overweldigd raakt en zich terugtrekt. Om de extravagante versieringen te begrijpen, helpt het om ons te concentreren op een belangrijk kenmerk, iets wat we van nature geneigd zijn te observeren, en ons vervolgens een weg te banen door de verschillende elementen naar de betekenis - in deze heldere, stralende sfeer staart een sombere spiegel ons aan en achtervolgt de scène: de kracht van de spiegel begrijpen is de titel van het schilderij begrijpen.
Voorzichtigheid is verstandiger dan behoedzaamheid, het schetst een nauwkeurig beeld van de wereld, met zowel heldere als donkere tinten, maar zonder voorkeur voor een van beide. Iedereen verwart zijn eigen voorstelling van de wereld meet de wereld zelf, dus de grenzen van iemands visie zijn de grenzen voor de werkelijkheid. Kiezen om met de ene tint te schilderen in plaats van de andere is het verkleinen ervan, leven in een kleinere wereld.
Het geheim, zeggen mensen, is om positief te blijven, naar de wolken te kijken waar de zon doorheen breekt, elke schaduwrijke spijker van negativiteit diep te begraven, ons te concentreren op die halfgod die we willen worden door alle gebreken die ons in de weg staan te onderdrukken - dan zullen de engelen ons kronen met gelukzaligheid.
Het geheim is een leugen! Niets is gevaarlijker dan de moeiteloze troost van "alles komt goed", dat de tijd alle wonden heelt, of dat het geluk in ons voordeel zal keren. Deze dwang om alles wat niet past in het positieve pad naar zelfverheerlijking te verdrijven, leidt tot de creatie van een oppervlakkige, kunstmatige entiteit, ironisch genoeg ondersteund door negativiteit (als de basis ervan 'wat ik niet wil zijn'). Het is dus onhoudbaar, onvoorspelbaar en niet gebaseerd op echte fundamenten. Hoe kan iemand boven dit beschermende zelfbedrog staan? Het is een ruwe weerspiegeling.
Zelfs binnen dit schilderij worden we gedwongen om negativiteit onder ogen te zien, het is letterlijk het enige dat ons in de ogen kijkt, en zonder dat zouden we verdwalen in betekenisloze versieringen. Deze ruwe overpeinzing weerspiegelt het innerlijke geweten van pessimisme, de zekerheid van tegenspoed en slechtheid, zowel innerlijk als uiterlijk. Het is vanuit de kracht van pessimisme dat men de kracht verzamelt om de meest negatieve uitkomsten te voorzien en voorzichtig te handelen door de natuur zowel mooi als wreed te accepteren. Dit is het bewustzijn dat risico en vriendelijkheid echt mooi maakt.
Innerlijk voorzichtig zijn, is gezond zijn, eerder temmen dan verwaarlozen. Omarm de gebreken, bestudeer mijn spiegelbeeld zonder glitter, leer wat ik van mezelf kan verwachten onder welke omstandigheden, om met mijn echte ik om te gaan in plaats van mijn gewenste ik. Houd de slang onder de rechterarm als raadgever, zoals op het schilderij, en neem beslissingen op basis van de gevolgen die het voor mijzelf en anderen kan hebben. Het optimistische tegenovergestelde maakt ons kwetsbaarder voor onszelf.
Uiterlijke voorzichtigheid is het innerlijke kompas naar de aarde als een meedogenloze plek. Mensen maken deel uit van een voedselketen. We eten, soms worden we misschien opgegeten. We vernietigen de natuur, soms gebeuren er rampen die ons vernietigen. Kwellingen en ellende zijn de constante factoren waartegen menselijke inspanningen bloeien, waarom wetten worden geboren en instellingen ontstaan. Weinigen blijven buiten dit proces tegen onrechtvaardigheid, orde is slechts de naam die een generatie aan organisatie geeft. Ooit waren er slaven, vandaag hebben we arbeiders, morgen is onbekend...
Voorzichtigheid moet worden beschouwd als een onderdeel van de meedogenloze motor van de natuur, waarbij wordt aanvaard dat lijden aanwezig zal zijn, maar niet gepresenteerd als een soort persoonlijke straf. De tijd brengt nieuwe uitdagingen met zich mee en het is aan ons om voorbereid te zijn.
Barokke kunst vertelt een leugen. Het presenteert de wereld niet zoals die is, maar in tegenstelling tot blind optimisme verdiept het de werkelijkheid, vaak door lijden, om met een duidelijkere waarheid naar voren te komen.
- Artur Deus Dionisio