Rembrandt Van Rijn
Het schilderij van vandaag maakt deel uit van de De Vorm van Tijd tentoonstelling in het Kunsthistorisch Museum in Wenen. De tentoonsteling daagt moderne en hedendaagse kunst uit met de Oude Meesters. Het verkent de transculturele ontwikkeling van ideeën en beelden door de eeuwen heen en legt de enigmatische verbindingen tussen invloed, talent en kans bloot. Op DailyArtMagazine.com lees je meer over de tentoonstelling en kun je een aantal van deze vergelijkingen bekijken.
Er zijn veel aanwijzingen dat Rembrandts serie van bijna veertig betrouwbaar gedocumenteerde zelfportretten (uniek in de geschiedenis van de schilderkunst) meer was dan een middel van de Amsterdamse schilder om over zichzelf na te denken. Ze waren ook een geschikt middel om zichzelf voor te stellen aan het publiek, als een vorm van zelfpromotie. De term zelfportret was nog niet gangbaar in het 17e eeuwse Holland; een dergelijk schilderij werd eerder aangeduid als "een portret van Rembrandt geschilderd door hemzelf". Voor de ambitieuze verzamelaar had dit schilderij dan ook twee betekenissen: een afbeelding van Rembrandt, maar ook een voorbeeld van zijn artistieke talenten. Rembrandt heeft het schaarse licht op zijn gezicht geconcentreerd. Zijn eenvoudige kleding, alleen bij de kraag en de schouders afgewerkt, is zacht belicht en geeft slechts een hint van zijn gestalte. De kijker wordt volledig gefixeerd op de verouderende gelaatstrekken, en wordt in eerste instantie afgeleid van de zelfverzekerde, bijna uitdagende houding. De twee duimen die in zijn haastig om zijn middel geknoopte riem steken, vormen een zelfverzekerd contrast met het melancholische en complex geschilderde gezicht. Rembrandts gezicht wordt nog verder benadrukt met dik opgelegde toetsen die in andere delen van het schilderij niet aanwezig zijn, kenmerkend voor zijn latere werken. In tegenstelling tot eerdere zelfportretten, waar hij vaak in weelderige stoffen gekleed is, heeft Rembrandt hier gekozen voor een eenvoudig kledingstuk; misschien was het zelfs het schildersschort dat hij in zijn atelier droeg.