In 1925 kregen de schilderijen van Sava Šumanović, een van de belangrijkste Servische schilders van de 20e eeuw, een diep emotionele wending. De expressionistische diepgang die al die tijd verstopt zat onder de kubistische en neoklassieke strakheid van zijn vroegere jaren in Parijs en Zagreb kwam aan het licht. In zijn werken uit de late jaren twintig kwam dit expressionisme tot uiting in krachtige, spontane penseelstreken en later, tijdens zijn Šid-periode, in de dikke, tactiele oppervlakken van sfeervolle landschappen. In een handvol schilderijen werd het echter iets meer: een existentiële bekentenis, die de kern van het expressionisme zelf raakte.
Tegen het einde van zijn Šid-periode, toen hij in bijna volledige afzondering werkte, schilderde Šumanović beklijvende winterscènes van zijn geboortestad, met wegen die in de verte verdwijnen. Šid onder de sneeuw was een van de eerste van deze werken. De lege weg, zonder enig teken van leven, weerspiegelt de eenzaamheid van de kunstenaar: “En al die tijd was ik helemaal alleen, zonder enig gezelschap.” De gevels van de huizen, hoewel gericht op de straat, hebben geen vensters. De telefoonpalen dragen geen draden. Wat op het eerste gezicht een rustig, geordend tafereel lijkt, voelt al snel ongemakkelijk aan, geladen met stille spanning en lange schaduwen.
Alleen de weg in het midden biedt een mogelijke uitweg – een kwetsbaar symbool van het verlangen en de zoektocht naar innerlijke rust. Op die manier verandert Šumanović het realisme in een openbaring, en maakt hij van het uiterlijke landschap een spiegel van de ziel.
PS De winter komt eraan. Verzeker je vandaag nog van je DailyArt kalender voor 2026. Zo kan je het jaar geïnspireerd starten! Ze zijn ook een dankbaar cadeau voor elke kunstliefhebber.
PPS Hier zijn 10 prachtige winterschilderijen om je dag mee op te fleuren!
Sava Šumanović