Het mummieportret

Vandaag presenteren we … een mummieportret van een bijzonder knappe man, zoals je zelf kunt zien.

U vraagt zich misschien af: wat zijn mummieportretten eigenlijk, en waarom wijken ze zo sterk af van de Egyptische kunst die we kennen? Na de Slag bij Actium in 31 v.Chr. werd Egypte onderdeel van het Romeinse Rijk en begonnen de begrafenisgebruiken te veranderen. Geschilderde houten panelen met realistische menselijke gezichten — tegenwoordig bekend als mummieportretten — ontstonden als een nieuwe graftraditie. Anders dan de gestileerde gezichten die al eeuwenlang op Egyptische doodskisten werden gebruikt, waren deze portretten bedoeld om het werkelijke uiterlijk van een persoon vast te leggen.

Wat ze bijzonder fascinerend maakt, is dat deze vernieuwing de oudere gebruiken niet verving. Lichamen werden nog steeds gemummificeerd volgens de oude Egyptische traditie en begraven in verzegelde graven. Het geschilderde portret, aangebracht op een houten paneel, werd in de linnen zwachtels of het kartonage gewikkeld en direct over het gezicht van de mummie geplaatst. Op die manier ontmoetten twee werelden elkaar: de eeuwenoude Egyptische opvattingen over het hiernamaals en de Grieks-Romeinse ideeën over gelijkenis en individualiteit.

De portretten zelf zijn opvallend levensecht. Hun directheid kan verrassend zijn — zelfs voor moderne kijkers (ik kan me voorstellen dat je op deze man rechts zou swipen op Tinder!). Geschilderd in was- of temperaverf op lindehout, variëren de portretten sterk in stijl. Sommige zijn intens naturalistisch, andere vrijer geschilderd. Kapsels, kleding en sieraden — met name in vrouwenportretten — weerspiegelen de toenmalige Romeinse en Griekse mode, die nauw verwant is aan wat we zien in wandschilderingen uit plaatsen als Pompeii. Samen vormen mummieportretten een van de meest intieme en menselijke visuele verslagen die bewaard zijn gebleven uit de oudheid.

PS In een persoonlijk kunstdagboek schrijven over kunst stelt je in staat om met geschiedenis in contact te komen op jouw eigen manier. Leg vast wat je fascineert, van de levensechte blik van een mummieportret tot het kleinste detail dat het onvergetelijk maakt. Over welk kunstwerk schrijf jij vandaag?

PPS Bekijk meer van de levensechte Fayum portretten uit het Romeinse Egypte!